Seksuele armoede literatuur

‘Moederporno’ is in dit jaar. Maar romans over seksuele onthouding zijn de echte literaire trend.

Wie denkt taboedoorbrekend te zijn door de trilogie van E.L. James te lezen, heeft het mis. Fifty Shades of Grey is conformistisch proza voor lezeressen van de Viva, het damesblad dat haar abonnees als welkomstcadeau ooit een vibrator cadeau deed. In Fifty Shades of Grey en de twee vervolgdelen is de vibrator vervangen door andere hulpstukken (zweepjes, tepelklemmen, enzovoorts) om een brave, monogame heterorelatie schwung te geven.

‘Mommyporn’ is geen ‘literaire trend’, zoals de pr-afdelingen van uitgeverijen ons graag doen geloven. Een nieuwe trend is over het algemeen taboedoorbrekend en het op ludieke wijze voldoen aan de ‘huwelijksplicht’, zoals beschreven door James, is bepaald geen taboe. Het ontbreken van seks binnen (huwelijks)relaties, dát is pas een taboe waar je niemand over hoort en het schrijven daarover blijft een universele literaire trend.

In Thomas Rosenbooms nieuwe roman De rode loper komt een bruiloftsfotograaf tot de ontdekking dat achter de voordeur van de eengezinswoningen in zijn woonplaats Zevenaar niet aan seks wordt gedaan. „Dat was het laatste taboe dat er rond seks nog bestond: geen seks. Iedereen praatte vrijuit over zijn biseksuele gevoelens, vibrators of anale voorkeur, een bezoek aan de parenclub gold als ruimdenkend, maar je hoorde nooit iemand zeggen dat de seks uit zijn of haar huwelijk verdwenen was, dat was het enige waar men zich nog voor schaamde.”

Nu is Rosenboom natuurlijk niet de eerste die schrijft over gedwongen seksuele onthouding en de wijze waarop dat wordt gecompenseerd. Het hele oeuvre van Philip Roth is erop gebouwd. Die laat zijn hunkerende adolescent in Portnoy’s Complaint een stuk lever uit de ijskast van zijn moeder neuken. Gerard Reve beschreef zijn fantasieën over seks met God in de gedaante van een ezel. Nabokovs held Humbert Humbert trouwde met de moeder van Lolita om zijn pedofiele lusten te kunnen botvieren op een twaalfjarige.

Grote literatuur gaat zelden over gelukkige huwelijken. Monogamie is een leugen, die om ontmaskering schreeuwt, zoals Flaubert deed in Madame Bovary en Tolstoj in Anna Karenina. Het taboedoorbrekende van deze romans uit de negentiende eeuw was dat het vrouwen waren die overspel pleegden om hun armzalige seksleven te compenseren. Een heel mooi recent boek waarin een getrouwde mevrouw uit de hogere kringen zwanger wordt van ’t vriendje van haar dochter is The Sense of an Ending van Booker Prize-winnaar Julian Barnes. Fifty Shades of Grey en aanverwante erotische vrouwenpulp is geen literaire trend omdat het: a. geen literatuur is en b. geen taboes doorbreekt. Trendy zijn, door de eeuwen heen, literaire werken over seksuele armoede, niet de kitsch over een vermeende overdaad ervan.