Empathische gangsta-rap hiphop en r&b

Fijnzinnige rappers bieden dit jaar tegenwicht aan de opschepperij van hedonistiche gangsta’s.

Uit Compton, voorstad van Los Angeles en bakermat van de gangsta-rap, kwam dit jaar een onverwacht geluid. Kendrick Lamar maakte er het beste rapalbum van 2012. Hij groeide op in Compton met de militante muziek van plaatsgenoten N.W.A. (Niggaz Wit Attitude) en zijn mentor Dr. Dre (de drijvende kracht achter N.W.A., Snoop Dogg en 50 Cent). Maar nu heeft hij zelf een belangrijke draai gegeven aan het genre: hij kwam met een ingetogen en ambitieus conceptalbum over jongeren die worstelen met de gangcultuur en een normaal bestaan proberen te leiden.

Een ander sterk rapalbum uit het westen van Amerika kwam dit jaar van Lamars crewgenoot Schoolboy Q. Met hun groep Black Hippy blazen beide rappers hiphop uit de Amerikaanse westkust nieuw leven in. Ze bieden tegenwicht aan de steeds holler wordende gangsta-rap van de laatste jaren en helpen het genre – dat werd gedomineerd door het icoon van de hedonistische gangsta – een nieuwe fase in.

In de commerciële bovenlaag heerst nu nog die materialistische player; de rapper die opschept over zijn luxe wagens en de seksuele handelingen die hij achteloos uitvoert in de vipruimte van de stripclub. Maar vlak daaronder wemelde het dit jaar van de rappers die rap als kunst en expressie centraal stellen. Van veteranen als Killer Mike uit Atlanta (met zijn explosieve meesterwerk R.A.P. Music) en Nas (de beste verhalenverteller uit het genre, met zijn Life Is Good) tot een productieve nieuwkomer als Action Bronson, de voormalige chef-kok uit New York die met raps vol geur en smaak zijn eigen cultuniversum creëert.

In r&b is naast de lompe kruisbestuiving tussen eurodance en urban, die al een tijd de Amerikaanse hitradio overheerst, ook ruimte voor meer intrigerende samensmeltingen. Tot de interessantste namen aan het r&b-front behoren Frank Ocean, Miguel, The Weeknd, Jeremih en ook superster Drake; artiesten die r&b maken op een boeiend snijvlak van soul, hiphop, elektronica en indierock.

In de r&b-bovenlaag levert de populaire combinatie urban en dance helaas nog steeds vooral gemakzuchtige formulehits op. Lompe lege vierkwartsmaten slaan zelfs de eigenzinnigheid uit een buitengewoon talent als rapster Nicki Minaj. Interessanter zijn de producties waarbij de samensmelting van dancestijlen en urban zorgt voor een werkelijk nieuwe energie. Zoals bij de snoeihard gierende clubtracks van het grote nationale productietalent Boaz v/d Beatz (van Mr. Polska’s Nouveau Riche) en de cocktail van zuidelijke hiphop en dance van het intercontinentale bass-samenwerkingsproject TNGHT van de Schot Hudson Mohawke en de Canadees Lunice.

Het zijn producties die het sterkste aspect van verschillende genres samenbrengen en net als eigenzinnige vocalisten als Kendrick Lamar en Action Bronson, stuwen ze de popmuziek op volle kracht vooruit.