Slapeloze nachten voor Turken aan grens Syrië

Het geweld in Syrië raakt ook Turkse grensdorpen, nu het verzet oprukt en het leger van president Assad terugslaat. Bewoners willen weg.

De avond valt vroeg over het Turkse grensdorp. Om half vijf jaagt het duister de kinderen naar binnen. Gepantserde jeeps van de Turkse militaire politie waarschuwen de inwoners van Ceylapinar weg te blijven van het spoor en de luttele meters die Turkije van het grenshek met Syrië scheiden. „Scheer je nu weg”, klinkt een geïrriteerde commandant door de luidspreker. Hij heeft het al vaak genoeg gezegd.

Na drie lange dagen van bombardementen en artillerie aan de overkant van het spoor vreest Ceylanpinar de avond zoveel als de ochtend. „In de avond schiet het Syrische leger granaten en komen er scherven en kogels onze kant op”, zegt Mehmet Ergul, slager van beroep. Granaatscherven en kogels hebben zijn buitenmuur geschampt. Zijn kinderen spelen met de kleine stukken metaal. „In de ochtend komen de straaljagers weer. Eerst de helikopter om te verkennen. En dan de MiG’s.”

Nu de Syrische oorlog zo dichtbij is gekomen, heeft Ceylanpinar zich ingekwartierd. Soldaten van het Turkse leger hebben zich ingegraven onder aan de greppel bij het grenshek, mitrailleurs op de overkant gericht. Bewoners hebben hun ramen afgeplakt met plastic plakband tegen de glassplinters. Op de buitenmuren staan noodkreten: „onmiddellijke verkoop”. De huizen met uitzicht op Syrië hebben in de afgelopen week naar schatting een derde van hun waarde verloren.

De meeste bewoners in de straat langs de grens hebben hun huizen leeggehaald en zijn naar het noorden verhuisd, op dringend advies van de gouverneur.

Niet slager Ergül. „Ik blijf. Anders wordt mijn huis leeggestolen. Maar we zijn hier niet veilig.”

Het geweld zal de komende dagen erger worden, vreest hij. En dit is de reden. Het dorp Ras al-Ain viel in de afgelopen 72 uur in handen van de strijders van het Vrije Syrische Leger. Regeringstroepen verloren sinds juli de grote meerderheid van de overgangen aan de Turkse grens. In hun haast lieten de soldaten hun zware materieel, tanks en wapens, soms achteloos achter. Maar Ras al-Ain is anders. Tot vlak na de Eerste wereldoorlog waren deze twee dorpen aan weerszijden van de grens één dorp. Tot het verdrag van Lausanne de grens de plaats in tweeën spleet, de huizen aan weerszijden soms een steenworp van elkaar verwijderd.

Ras al-Ain ligt in de kop van de vruchtbaarste streek van Noordoost-Syrië, een graanschuur voor het hele land. Verderop langs deze grens zijn vanuit Turkije de ja-knikkers zichtbaar boven de bescheiden Syrische olievelden die zich vanuit hier uitstrekken tot aan de grens met Irak.

En Ras al-Ain was het hoofdkwartier van een neef van president Bashar al-Assad, Zijn hoofdkantoor van de geheime dienst werd deze week veroverd door de rebellen. Dat was de laatste strohalm voor de regeringstroepen. In hun vlucht naar het zuiden werd zeker 18 soldaten de pas afgesneden. Op hun mobiele telefoons laten jonge Turkse jongens aan de andere kant van de grens zien wat er daarna gebeurde. De video laat 18 lijken zien, het gezicht in de modder. Een andere video laat een man zien in wit gewaad, recentelijk teruggekeerd van de bedevaart naar Mekka. Hij is ongewapend. Twee strijders nemen hem onder vuur. De man valt op de grond. De kogels splijten zijn schedel.

De jongens langs het spoor lachen. „Hij was een verrader. Hij belde de coördinaten door voor de MiG’s om de posities van de rebellen door te geven.”

Wraak vernietigt Syrië. Na het verlies van Ras al-Ain verbrandt het regeringsleger alles wat het moet achterlaten. Grote rookpluimen stijgen op van de gigantische graanschuur langs het spoor. „Daar lag 80.000 ton aan graan opgeslagen”, zegt Mehmet Ergül, de slager van Ceylanpinar. Vanuit zijn huis kan hij de vernietiging van de Syrische oogst van minuut tot minuut volgen. „Assad zal de aarde rood doen kleuren voor het verlies van dit dorp.”

De Turkse regering bezweert geen nieuwe schendingen van zijn grenzen meer te dulden. Er zouden discussies gaande zijn met de NAVO over de installatie van Patriot luchtafweerraketten. Speciale eenheden zijn langs de grens gesignaleerd. De Turkse troepen worden versterkt.

Maar de granaatscherven en kogels uit Syrië blijven vooralsnog onbeantwoord in Ceylanpinar. „We slapen hier onbeschermd, onder een gevaarlijke hemel”, zegt slager Ergül. „Ik doe al nachten geen oog meer dicht.”