Raadsleden zonder last

Raadsleden in het Gelderse stadje Huissen durven zich niet publiekelijk uit te laten over de wenselijkheid van een trolleybus die een verbinding naar Arnhem moet gaan bieden. Ze voelen zich zo bedreigd door tegenstanders van dit plan dat ze vorige week zelfs niet wilden stemmen over een referendum hierover.

Ook gisteravond kwam de gemeenteraad van Lingewaard, waar Huissen onder valt, niet tot een besluit. De politie stelt inmiddels een onderzoek in naar de bedreigingen en op initiatief van waarnemend burgemeester De Vreeze is het trolleybusbesluit daarom opgeschort.

Het is verleidelijk de trolleybusaffaire, waarover het college van B en W van Lingewaard eerder dit jaar struikelde, als een plaatselijke soap af te doen. Te meer daar er meer speelt in Lingewaard: burgemeester De Vries moest vorige maand opstappen wegens ondeugdelijke declaraties, terwijl nu ook onderzoek wordt gedaan naar het declaratiegedrag van wethouders.

Maar het feit dat gemeenteraadsleden zich bedreigd voelen en zich niet eens openbaar durven uit te spreken over de trolleybus, staat voor meer dan een lokaal treurspel. Dat lokale en andere bestuurders met agressie worden bejegend, doet zich namelijk niet alleen in Huissen voor. Bureau Regioplan herhaalde dit jaar een onderzoek dat het in 2010 voor het eerst uitvoerde: naar het geweld en de agressie waarmee politieke ambtsdragers en ambtenaren worden bedreigd.

De cijfers zijn schokkend. 61 procent van de ondervraagde burgemeesters had de voorgaande twaalf maanden met, meestal verbale, agressie of geweld te maken gehad. Voor wethouders en raadsleden lagen deze percentages op respectievelijk 53 en 36.

De monitoring liet ook zien dat 18 procent het na de bedreigingen moeilijker vindt om beslissingen te nemen, 9 procent geeft toe dat hun beslissingen erdoor worden beïnvloed en 15 procent denkt dat dit bij hun collega’s het geval is.

De situatie in Huissen is van deze cijfers een illustratie. Hier is sprake van een onaanvaardbare aantasting van de lokale democratie. Raadsleden hebben de grondwettelijke plicht „zonder last” te stemmen en daarin worden ze dus gehinderd.

Onder meer vanuit de VNG zijn al adviezen uitgegaan hoe te handelen bij agressie en geweld. Die zijn nog lang niet overal overgenomen. Het onderzoek wees bijvoorbeeld uit dat in maar 6 procent van de gemeenten de volksvertegenwoordigers zijn voorgelicht over de omgang met agressie en geweld door burgers. Bedreiging van raadsleden en andere politieke ambtsdragers is ernstig. Laat daarom gemeenten en andere overheidslichamen om te beginnen zelf alle denkbare maatregelen treffen om dat te pareren.