Nu ga ik post sorteren. Nu ga ik breien

Door de bezuinigingen dreigt de dagbesteding voor veel gehandicapten te verdwijnen. Voor hen is het vaak de enige prikkel die ze nog krijgen.

Nederland, Beverwijk, 15-11-2012. Dagbesteding nij stichting Ook voor Jou in Beverwijk (Diezestraat 18). Op foto: Deelnemer Ingrid met medewerker Karin die haar helpt met het breien van een kussenhoes, welke tzt zal worden verkocht (links is wasmand). Foto: Olivier Middendorp

Als ze het in de Tweede Kamer hebben over ‘dagbesteding’ die uit de AWBZ (Algemene wet bijzondere ziektekosten) wordt geschrapt, zoals deze week, dan hebben ze het over het leven van Tim.

Tim is bijna zestien jaar en zwaar autistisch. Geen school kan hem aan, hij kreeg ontheffing van de leerplicht. Vier dagen per week brengt hij door in een oude kleuterschool aan de rand van een woonwijk in Beverwijk. Onder begeleiding van geduldige mensen doet hij elk half uur iets anders. In een schrift, met op elke pagina een klok, kan hij zien: nu ga ik post sorteren. Nu ga ik post rondbrengen in de buurt. Nu ga ik eten.

Twee jaar geleden, toen Tim hier begon, smeet hij met tafels. Hij had hele dagen in zijn kamer gezeten in een instelling voor jongeren met een psychiatrische stoornis. Hij had niets te doen en werd daar gek van. Zijn dagbesteding bij de ‘Stichting Ook voor Jou’ wordt betaald uit de AWBZ. Maar dat zal niet zo blijven.

Letty (27) en haar vader Guus (51) Wardenaar hebben al veel bezuinigingen meegemaakt in de zes jaar dat ze ‘dagbesteding’ bieden bij Stichting Ook Voor Jou. In 2010, begin dit jaar en nu weer in het regeerakkoord. Deze is de ergste, zeggen ze: „Van onze negentig cliënten zal waarschijnlijk niemand overblijven. Hun dagen bij ons – categorie ‘dagbesteding groep’ – worden allemaal betaald uit de AWBZ. Die categorie vervalt volgens het regeerakkoord. Alle ‘dagbesteding’ gaat naar de gemeenten. Die krijgen er bijna 20 procent minder geld voor en zullen kleinschalige projecten als deze te duur vinden.” Daarmee bespaart het rijk op dit gebied 1,6 miljard euro op 10 miljard. Bij ‘Ook voor jou’ komen demente bejaarden, kinderen uit het speciaal onderwijs (met een verstandelijke handicap) die niet naar een gewone naschoolse opvang kunnen en psychiatrisch patiënten.

Ze maken zeep in de dagbesteding, en verkopen dat. Ze sorteren en bezorgen echte post in de buurt. En ze haken en breien kussens die ook worden verkocht. Ze doen spelletjes.

Het belangrijkste, zegt Guus Wardenaar, is dat ze ‘geactiveerd’ worden. Hij vertelt stralend het verhaal van een man die een normaal leven had geleid, maar in een rolstoel belandde na een hersenbloeding. Hij bracht zijn dagen slapend door in die rolstoel. Toen kwam hij hier ‘dagbesteding’ volgen. Na twee jaar was hij zo opgeknapt dat hij wegliep. Uit die rolstoel. „Hij was niet verlamd. Hij deed alleen niks, waardoor hij maar in die stoel hing.”

Waardenaar richtte de stichting op omdat zijn gehandicapte zoon nergens terecht kon. Hij was te vroeg geboren en liep daarbij hersenletsel op. Hij verliet op zijn achttiende het speciaal onderwijs, zonder diploma of vaardigheden. „Er was niks voor hem. Als teamleider in een ziekenhuis zag ik hoeveel geld er verspild werd: managers vergaderden uren in dure zalen. Ik dacht: ik begin een opvang waar mijn zoon en anderen zoals hij heen kunnen. Kleinschalig en met persoonlijke begeleiding. We hebben hier één leidster op vier cliënten, bij grotere instellingen is dat één op tien. We zijn dus relatief duur.”

De stichting vraagt cliënten 60 euro per dagdeel, dus één leidster (en overhead) kost 240 euro per halve dag. Cliënten mogen maximaal 9 dagdelen per week afnemen; de meesten komen minder vaak.

Ingrid (54) komt vier keer per week. Ze werkte eerder op een sociale werkplaats maar werd voor haar gevoel onder druk gezet. Ze moest stickers plakken en dat ging bij haar altijd scheef. Ze is opgenomen geweest in psychiatrische instellingen en woont nu in een speciale woongroep.

Guus en zijn dochter erkennen onmiddellijk: vroeger zorgde de familie voor gehandicapten als Tim en Ingrid en voor dementerende ouderen. Na de Tweede Wereldoorlog nam de Staat die zorg langzaam over. Iedereen betaalt premies voor de AWBZ – een volksverzekering voor onverzekerbare risico’s – en die worden onder meer hieraan besteed. „Je kunt van moderne gezinnen, waar beide partners werken, niet verwachten dat ze dag en nacht zorgen voor een gehandicapt familielid”, zegt Letty. „Ook als ze niet werken maar meer kinderen hebben, is de zorg voor een gehandicapte belastend.”