Liever niet tesnel succes

Het gaat snel met Alt-J. Deze maand won de Britse indieband de prestigieuze Mercury prijs, morgen treden ze op in Paradiso. Maar lange tijd hield de band juist alle aandacht af.

Anke Meijer

British alternative indie pop group Alt-J. Joe Newman, Gus Unger-Hamilton, Thom Green and Gwil Sainsbury. ED/CM/Hollandse Hoogte

Een waas van vreemde landen en steden waarvan je de naam niet kunt uitspreken. Uren wachten in kleedkamers, op vliegvelden en in hotellobby’s. In amper een week tijd drie verschillende tijdzones aandoen. En overal journalisten die stuk voor stuk hetzelfde verhaal willen horen. Het doet iets met je.

In het geval van twee van de vier bandleden van de Britse band Alt-J zorgt het voor verwarring. Was het nou die ochtend dat ze bij 3FM in de radiostudio’s waren, of was dat een dag eerder? Zanger Joe Newman en drummer Thom Green komen er niet uit.

Dat het leuk was weten ze nog, en dat het niet in Amsterdam was waar ze op dit moment voor de opnames van De Wereld Draait Door zijn, ook. Maar wanneer ...

„Holy shit”, concludeert een zichtbaar aangeslagen Green. Hoe kan hij zoiets basaals niet meer weten?

„Een vriend mailde me vandaag nog”, zegt hij later. ‘Jullie moeten vast een geweldige tijd beleven’, schreef hij. Iedereen denkt dat toeren alleen maar fantastisch is. Maar dat je 80 procent van de tijd aan het wachten bent, weet niemand.”

En wachten kan funest zijn, snappen de twee na dik zes maanden de wereld over vliegen. „Je moet iets productiefs doen met die tijd anders werkt het frustrerend”, zegt Newman. Daarom besteedt Green iedere vrije minuut aan het zoeken van nieuwe muziek. Een verslaving die perfect past bij een band op tournee.

Newman is nog zoekende. Hij begon laatst enthousiast aan het fitnessschema van hun geluidsman, maar ondertussen slokt de harddrive van hun tourmanager vol afleveringen van The Sopranos, Breaking Bad en Mad Men zijn tijd op.

Dat dit het leven van een succesvolle band is, hadden ze vooraf niet bedacht. Al komt dit ook doordat ze nooit droomden van die tourbus, uitverkochte zalen of gillende meisjes. En zeker niet van een grote muziekprijs als de Mercury Prize die de band begin deze maand met hun debuutalbum An Awesome Wave binnensleepte voor hun ‘innovatieve en verfrissend nieuwe geluid’. „Veel mensen beginnen een band, omdat ze met hun kop in tijdschriften willen staan”, zegt Green. „Wij hadden toen we vijf jaar geleden begonnen niet eens door dat we een band hadden. De muziek kwam eerst.”

Nu is Alt-J niet de eerste band die beweert dat hij all about the music is, maar in het geval van Newman, Green en hun twee bandmaatjes Gus Unger-Hamilton (keyboard) en Gwill Sainsbury (gitaar/bas) lijkt het ook echt waar te zijn. Neem alleen al de manier waarop ze van universiteitsbandje – ze kennen elkaar van school – zijn uitgegroeid tot een van de populairste bands van dit moment. Dat deden ze niet door de clubscène van hun studentenstad Leeds eindeloos plat te spelen of zichzelf suf te promoten op Facebook en MySpace. Nee, Alt-J sleutelde eerst jaren aan de muziek. Binnenshuis. Net zo lang totdat het goed genoeg was. Newman: „Als songwriter snap ik nooit waarom andere tekstschrijvers zo triggerhappy zijn om hun muziek op een podium te krijgen. Ik wil mijn nummers pas spelen als ik er comfortabel mee ben.”

Ook foto’s werden lange tijd geschuwd. Waar menig beginnende band een shoot ziet als verplichte kost, zagen de vier van Alt-J er het nut niet van in. Green: „Je nummers worden er niet beter van wanneer je moeilijk kijkend op een trap poseert.” Pas toen het album af was en het echt niet anders kon, liet de band zich vrijwillig fotograferen. En toen ook nog met tegenzin en het liefst zo onherkenbaar mogelijk.

De basis van Alt-J ligt in hun tweede studiejaar aan de Universiteit van Leeds in 2007. Newman had een nummer dat hij Sainsbury liet horen, ze besloten het uit te werken en betrokken Green en Unger-Hamilton bij het project. Newman: „Ik had al vanaf de eerste keer dat we speelden het gevoel dat we een gouden ticket in handen hadden.”

In 2009 wordt Alt-J door een gezamenlijke vriend voorgesteld aan producer Charlie Andrew. Samen nemen ze vier nummers op, waaronder latere singles ‘Matilda’ en ‘Breezeblocks’. Er komt interesse vanuit de muziekindustrie en er ontstaat zelfs een kleine ‘bidding war’ over wie de band mag managen. Ze kiezen na een tijdje voor een manager die, zoals Newman en Green het omschrijven, old school is en ze alle tijd geeft. „Hij koppelde ons aan een klein label en liet ons rustig de muziek uitwerken. Hij fluisterde ons ook niet in wat we moesten doen of welke muziektrend we moesten volgen.” Niet dat het toeval is dat de muziek op An Awesome Wave – door Newman omschreven als ‘een beetje folk, een beetje dubstep, wat hiphop en electronica, maar dan in een ander, eigen jasje’ – uiteindelijk perfect lijkt te passen in het huidige muzieklandschap. Green: „Onze manager is een slimme man. Hij dacht dat hij met onze sound geld kon verdienen en dat doet hij ook.” An Awesome Wave kreeg na de release in mei wereldwijd vrijwel unaniem lovende kritieken.

Zelf moet de band nog een beetje wennen aan hun succes. Fans die trillend voor ze staan en handtekeningen willen op ‘bepaalde plekken’, Green vindt het maar ongemakkelijk. Ook vreemd zijn al die mensen van vroeger die opeens weer opduiken.

Newman: „Het zijn altijd mensen waar ik nooit vrienden mee was. Hadden ze een jaar geleden gehoord dat ik was overleden, dan hadden ze geen traan gelaten. Nu nemen ze contact op. Dat is raar.” Maar ook een beetje bevredigend blijkt als Green vertelt over de oud-schoolgenoot die hem vroeger geen blik waardig gunde („hij was populair, dus waren we geen vrienden”) maar nu in Amsterdam woont en hoopte deze week met de drummer af te spreken. „Niet dus.”

De drummer grijnst en komt terug op het begin van het gesprek. „Er zijn dagen dat het echt zwaar is hoor, het toeren, het reizen, het eindeloos wachten. Maar er zijn ook heel veel momenten dat ik me realiseer dat mijn leven best wel heel erg geweldig is.”

Alt-J treedt morgen op in Paradiso. Het optreden van afgelopen woensdag in de Melkweg ku n je terugkijken op 3voor12.vpro.nl