Heerts praat met Asscher zonder volledige steun FNV

Minister Asscher ging gisteren direct in gesprek met de sociale partners. Hij heeft 250 miljoen euro in zijn binnenzak. Maar krijgt hij de FNV met „deze fooi” mee?

Een eerste aanzet voor het polderoverleg. Dat waren de gesprekken die minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) gisteren eerst met FNV-voorzitter Ton Heerts en daarna met werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes hield.

Het polderoverleg was woensdag tijdens het debat over de regeringsverklaring al aangekondigd door premier Mark Rutte – als een symbool van de uitgestoken hand van het nieuwe kabinet. Want het kabinet zoekt niet alleen naar consensus met de oppositie in de Tweede en Eerste Kamer over de hervormingsplannen, maar ook met de sociale partners. Vandaag praat Asscher met het CNV.

Formeel was het een kennismakingsgesprek met de FNV. Maar de duur van de bijeenkomst met Heerts – meer dan een uur – én de aanwezigheid van Asschers staatssecretaris Jetta Klijnsma, die eerder dit jaar de FNV trachtte te hervormen, wijzen op meer dan alleen kennismaking. Volgens betrokkenen werd onder meer gesproken over maatregelen tegen de stijgende werkloosheid.

Er staat in dat polderoverleg ook wat op het spel, zo gaf Rutte in de Tweede Kamer aan: de besteding van ruim een kwart miljard euro om de pijn bij de hervormingen op de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid te verzachten. Want zonder overeenstemming met de sociale partners over besteding ervan, gaat dat geld ergens anders naartoe. „Dat bedrag komt er niet ongeclausuleerd”, zei Rutte woensdag. „Als we er niet uitkomen, wordt dit geld ook niet aan de sociale agenda besteed.”

Die waarschuwing plaatst Heerts in een spagaat. Hij heeft immers geen mandaat van zijn eigen FNV-achterban om zaken te doen in dat overleg. Zijn grootste criticaster, als het om polderen gaat, voorzitter Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten, wees afgelopen week een snel akkoord af. Dat komt er, wat hem betreft, op zijn vroegst pas volgend voorjaar. Want die tijd zegt hij minimaal nodig te hebben om met zijn achterban te overleggen. En die kwart miljard noemde hij in een interview met Nu.nl „een fooi”.

Andere bij de vakcentrale FNV aangesloten bonden, zoals de onderwijsbond AOB of de seniorenbond ANBO, hebben dat geduld van Van der Kolk niet. Die willen het liefst zo snel mogelijk overleg op ministeries om nog invloed te kunnen uitoefenen op de beleidsplannen. Over het zorgstelsel, bijvoorbeeld. De AWBZ of het pensioendossier. Op de direct betrokken ministeries, Financiën, Economische Zaken en Sociale Zaken, staan de deuren open voor overleg of bespreking van alternatieve plannen. „Je kunt wel wachten tot ergens volgend voorjaar, maar dan zijn ze op de ministeries wel klaar met denken over uitwerkingen. Dan heb je daar geen, of te weinig invloed meer op”, zegt een betrokkene. „Heerts moet ook in eigen huis duidelijkheid geven over de koers die hij op wil: de protestkoers van Bondgenoten; of de overlegkoers die veel bonden voorstaan.”

Bob van der Wal van de vakcentrale MHP deelt dat ongeduld. „Er is economische crisis en er liggen hervormingsvoorstellen op tafel. Je kunt wel wachten todat de FNV orde op zaken heeft gesteld in eigen huis, maar we hebben geen tijd meer te verliezen.”

Blijft de vraag hoe reëel de verwachting van Rutte is dat er op korte termijn afspraken met de sociale partners te maken zijn. Op een breed akkoord rekent niemand. De bonden zullen het regeerakkoord niet onderschrijven, waarin bijvoorbeeld wordt geregeld dat een nieuwe werkloze na maximaal één jaar op bijstandsniveau uitkomt. En de bonden hoeven van Asscher niet te verwachten dat hij het regeerakkoord opzijschuift.

De minister en Heerts, of beter de FNV, weten beiden dat de bond de kans heeft laten lopen om echt invloed te krijgen. Een gezamenlijk plan van formateurs, werkgevers en werknemers werd vorige maand door de grote FNV-bonden in een intern beraad verworpen. Niet op inhoudelijke gronden, maar omdat Heerts volgens hen onvoldoende mandaat had. Een herhaling dreigt. Daarom zullen de verwachtingen van Rutte en Asscher niet zo hoog gespannen zijn. Ondanks die worst van 250 miljoen euro.