Frans rechts zoekt nieuwe leider

Zondag kiest de rechtse UMP in Frankrijk een nieuwe partijleider: Copé of Fillon. Veel aanhangers van de partij hopen dat Sarkozy ooit terugkeert.

De avond stond in het teken van oud-premier François Fillon, maar het was de naam van Nicolas Sarkozy die het meest viel. Luid applaus was er voor iedere spreker die, eerder deze week in het Parijse Palais des Congrès, de in mei verslagen ex-president aanhaalde of ten voorbeeld stelde. „Nicolas was niet het probleem, hij was de oplossing!” riep Fillon zelf.

Komend weekend kiezen de leden van de centrum-rechtse Union pour un Mouvement Populaire (UMP) een opvolger voor de nog altijd bewonderde ex-leider. De twee kandidaten, Fillon en partijsecretaris Jean-François Copé, zijn verwikkeld in een strijd om de vraag wie Sarkozy’s politieke nalatenschap het best beheren kan. De verkiezingsnederlaag wordt Sarkozy niet aangerekend: de economische crisis was domweg te zwaar om met een agenda van hervormingen herkozen te worden, benadrukte de partijtop de afgelopen maanden.

Fillon heeft de beste papieren. De economische hervormingsagenda van Sarkozy werd tenslotte vijf jaar lang door hem uitgevoerd, vertelde een stoet aan bewindspersonen uit Fillons kabinet op het podium van de congreszaal tegenover meer dan 4.000 partijaanhangers. Als voormalige premier kan hij de verweesde partij na de op alle fronten verloren verkiezingen van mei en juni „weer zelfvertrouwen geven”, stelde oud-minister Laurent Wauquiez.

Maar de keuze voor een nieuwe partijleider heeft ook gevolgen voor de politieke koers. Op iedere campagnebijeenkomst en in ieder tv-optreden roept Fillon op tot ‘rassemblement’: hij wil de verschillende bloedgroepen van de partij, de conservatieven, de gaullisten, katholieken en liberalen, nader tot elkaar brengen. Onder hem, verwachten waarnemers, zal de UMP opschuiven naar het midden en, in de woorden van een van Fillons campagnemedewerkers, een „ware bedreiging vormen voor de almacht van links”.

Naast de ietwat bedaagde staatsman Fillon, die al minister was onder de presidenten Mitterrand en Chirac, roept zijn energieke tegenstrever Copé herinneringen op aan de straatvechter Sarkozy. De burgemeester van Meaux, een stad ten oosten van Parijs, wil een „rechts zonder remmingen” (droite décomplexée) en flirt tot onvrede van een deel van de partij openlijk met het electoraat van het extreem-rechtse Front National.

In de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in mei stemde een recordaantal van ruim 2 miljoen mensen blanco: veel van hen waren kiezers van Marine Le Pen die Sarkozy noch Hollande in het zadel wilden helpen. Met campagnethema’s als immigratie en veiligheid hoopt Copé die kiezers bij de UMP te krijgen.

In een pamflet schreef Copé de strijd te willen aanspannen met vermeend „racisme tegen blanken” in streken waar veel moslims wonen: een stokpaardje van Le Pen. Als voorbeeld noemde hij een Frans jongetje wiens pain au chocolat door moslims zou zijn afgepakt „omdat je tijdens de ramadan niet behoort te eten”. Maar Copé, die zichzelf ‘niet-praktiserend joods’ noemt, sluit electorale samenwerking met het Front National, net als Fillon, pertinent uit.

Zondag kunnen de ongeveer 260.000 leden van de UMP in de verschillende partijdistricten naar de stembus. Maandag moet dan duidelijk zijn of Fillon of Copé de oppositie tegen de snel impopulair geworden president François Hollande mag gaan leiden. Maar of de nieuwe partijleider ook in 2017 de UMP-kandidaat voor de presidentsverkiezingen wordt, valt nog te bezien.

Volgens een recente peiling hoopt bijna tweederde van de UMP-aanhang op een terugkeer van Sarkozy. Copé heeft laten doorschemeren dat hij de oud-president graag de kans geeft op een tweede termijn, terwijl van Fillon wordt aangenomen dat hij tegen die tijd zelf kandidaat wil zijn.

Sarkozy zelf heeft zich voor geen van beide kandidaten uitgesproken. Maar zijn 26-jarige zoon Jean, ook politiek actief, steunt Jean-François Copé, meldde het campagneteam eerder deze week verheugd.

De beste kandidaat voor de opvolging is uiteindelijk degene die bij de volgende verkiezingen niet alleen UMP-leden, maar zoveel mogelijk Fransen aanspreekt, zei oud-minister Wauquiez, een steunpilaar van Fillon, maandag. Zoals Sarkozy dat eerder deed. „In de VS heeft Obama niet gewonnen, maar hebben de Republikeinen door hun extreme standpunten verloren. Laten we daar een voorbeeld aan nemen.”

Dit is het eerste stuk van onze nieuwe correspondent in Frankrijk.