Egypte speelt nog geen troef

De Egyptische president Morsi komt net als Hamas voort uit de Moslimbroeders. Toch werpt Egypte zich niet direct in de strijd tegen Israël.

A Syrian man who lives in Egypt takes part in a protest against Israel's ongoing military operation in the Gaza Strip, in front of the Arab League offices in Cairo November 15, 2012. Egyptian President Mohamed Mursi condemned Israeli air strikes on the Gaza Strip as unacceptable on Thursday, in his harshest public criticism of Egypt's neighbour since taking office in June. The headband reads, "There is only one God and Prophet Mohammad is his messenger , Islamic Resistance Movement, Hamas' , Victory or Martyrdom" . REUTERS/Amr Abdallah Dalsh (EGYPT - Tags: POLITICS CIVIL UNREST TPX IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Correspondent Noord-Afrika

KAIRO. Er is één groot verschil tussen de Gaza-oorlog van 2008/2009 en die van 2012: in de plaats van Hosni Mubarak, een bondgenoot van Israël en het Westen, staat aan het hoofd van Egypte nu Mohammed Morsi, die net als Hamas in Gaza uit de Moslimbroederschap voortkomt.

Over de ‘Arabische Lente’ is vaak gezegd dat hij de relatie tussen Israël en de buurlanden grondig heeft veranderd. Egypte is nu een democratie, met leiders die behalve met de internationale akkoorden ook rekening moeten houden met een eigen publieke opinie die Israël allesbehalve goedgezind is.

In die zin is de nieuwe Gaza-oorlog ook een test voor de Moslimbroederschap in Egypte. Is het met dit in het achterhoofd dat het Israëlisch leger de huidige operatie in Gaza Wolkkolom* heeft gedoopt? Een Bijbelse verwijzing naar de bescherming die God de voor het Egyptische leger vluchtende Israëlieten gaf.

Voorlopig lijkt het er niet op dat Israël zich veel zorgen moet maken om dat Egyptische leger. Ja, president Morsi heeft zijn ambassadeur in Israël teruggeroepen voor overleg. En de Egyptische premier Hisham Kandil brengt vandaag een bezoek aan de Gazastrook „om solidariteit te tonen met het Palestijnse volk”. Egypte heeft ook gevraagd om spoedoverleg over Gaza bij de Verenigde Naties en de Arabische Liga. Morsi zei gisteren dat „de Israëliërs moeten beseffen dat wij deze agressie niet zullen accepteren en dat zij alleen maar kan leiden tot destabilisering van de regio”. De voorzitter van de Moslimbroederschap, Saad al-Katatny, had toen al verklaard dat „de brute agressie tegen Gaza bewijst dat Israël nog altijd niet heeft beseft dat Egypte is veranderd”.

Maar is dat ook echt zo? Egypte heeft twee formidabele wapens tegen Israël: het kan de grens met de Gazastrook openstellen, en het kan de Camp David-vredesakkoorden van 1979 opzeggen. Maar behalve een korte, symbolische openstelling van de grensovergang bij Rafah vorig jaar is het embargo tegen de Gaza-strook, ingesteld na de machtsgreep door Hamas in 2007, nagenoeg intact gebleven. En in september zei Morsi’s woordvoerder nog dat Egypte voorlopig geen reden ziet om Camp David te amenderen.

Voor die opstelling zijn verschillende redenen. Het opzeggen van de vredesakkoorden zou de Amerikaanse hulp aan Egypte in het gedrang brengen, en mogelijk ook een broodnodige IMF-lening of de 6,4 miljard euro die de Europese Unie deze week nog aan Egypte heeft toegezegd.

Met betrekking tot Gaza spelen veiligheidsoverwegingen. Sinds de val van Mubarak kampt Egypte met extremistische groeperingen in de wetteloze Sinaïwoestijn die aanslagen hebben gepleegd tegen zowel Israël als het Egyptische leger. Hier werkt Egypte samen met Israël.

Gisterochtend heeft Egypte alvast bekendgemaakt dat het de grensovergang met Gaza zal openstellen voor de evacuatie van gewonden. Maar als de Israëlische aanval tegen Gaza een zaak van lange duur wordt, zal dat niet volstaan om de eigen publieke opinie te sussen.

Al moet ook daar nog blijken hoeveel belang de Egyptische straat echt aan Gaza hecht. Op betogingen woensdagavond en gisteren in Kairo waren maar enkele honderden mensen. Voor vandaag heeft de Moslimbroederschap zelf opgeroepen tot massabetogingen na het vrijdaggebed.