Dijkgraaf gaat goochelen met elementaire deeltjes

DWDD University: Het AllerkleinsteNed. 3, 20.25-21.25u.

Hopelijk wordt het net zo leuk als op Hemelvaartsavond. Toen kregen 1,2 miljoen mensen een vrolijk én wetenschappelijk antwoord op stokoude vragen: waar komt alles vandaan? Waar gaat het naartoe?

Robbert Dijkgraaf, toen nog net niet directeur van het Institute for Advanced Study in Princeton, gebruikte grapefruits, bessen en ballonnen om de geschiedenis van het heelal weer te geven. Vanavond kijkt hij de andere kant op: naar de allerkleinste schalen.

„Een knalfeest” wil eindredacteur Dieuwke Wynia er vanavond van maken, en dat is opnieuw spannend. „We waren vorige keer zelf verbaasd dat zoveel mensen keken – en in de herhaling nog eens een half miljoen.”

Dit keer staat Dijkgraaf niet in de Koepelkerk, waar 300 mensen in passen, maar in de veel grotere gashouder op het Westergasterrein in Amsterdam. De hoge ruimte, met 1.100 zitplaatsen, is omgetoverd tot een cel die het begin van een reis vormt: van cel naar molecuul, naar atoom, atoomkern en nog kleinere deeltjes tot aan snaren toe.

Dat is nóg abstracter dan vorige keer het heelal en de sterren. Al is het maar omdat je elementaire deeltjes nooit ziet. Wynia: „Er zijn er zo veel en ze gedragen zich zo geheimzinnig, ze kunnen op twee plaatsen tegelijk zijn...”

Dijkgraaf gaat goochelen, om dat te verhelderen. Het wordt, samengevat, een ‘quantumtheater’ – en vast mooi.