Brieven

Adolf Eichmann

Adolf Eichmann, de beruchte organisator van de Holocaust, zou vijftig jaar lang de wereld ‘in de maling hebben genomen’, met name Hannah Arendt, (Boeken, 09.11.2012), aldus Michel Krielaars in zijn recensie van Eichmann in Argentinië, geschreven door Bettina Stangneth. Arendt had het bekende beeld van de kleine correcte ambtenaar ontworpen die enkel nauwgezet bevelen uitvoert, om het even of het om het ontwerpen van een dienstregeling of de deportatie naar de gaskamers gaat. Maar Eichmann was een fanate antisemiet, zo luidt de ontmaskering. Dat stond al in de biografie uit 2004 van David Cesarani, maar Bettina Stangneth vult het nu overtuigend aan op basis van tapes, aldus recensent Michel Krielaars. Waarmee Hannah Arendt naar de prullebak kan. Ik ken het boek van Stangneth niet en wil graag geloven dat het boeiende aanvullingen bevat, maar dat Eichmann voor zijn verdediging in 1961 in Jeruzalem als onbeduidende schakel en doorgeefluik paradeerde (zoals talloze anderen) is waarlijk niets nieuws en het plaatje van de robot berust op de bekende karikaturale versimpeling die een these zoals Arendts’ ‘banaliteit van het kwaad’ in de media en publiciteit altijd ondergaat. Die uitdrukking stamt overigens van haar vaderlijke vriend, de filosoof Karl Jaspers. De verrassing was dat een massamoordenaar zo’n grauw triviaal individu bleek te zijn en geen demonische figuur. Die combinatie was juist het banale, maar geen zinnig mens heeft Eichmanns furieuze jodenhaat daarbij ooit betwijfeld, ook Arendt niet.

In mijn boek Voorbij de verboden drempel (1990) reken ik Eichmann met Himmler tot de ‘biologistische antisemieten’ die uitroeiing een noodzaak vonden. Zijn uitlating dat hij vol vreugde in zijn graf zou springen met het bewustzijn miljoenen Joden te hebben vernietigd is ook al een halve eeuw bekend.

H.W. von der Dunk.

Zoölogisch Museum

In Roderick Nieuwenhuis’ bespreking van Ella Reitsma's boek Duizend en meer verhalen op sterk water (Boeken, 09.11.2012) is de naam van de expeditie van Max Weber verkeerd gespeld. Het was Hr. Ms. Siboga, niet Sibago, waarmee het uitgestrekte zeegebied in het oostelijk deel van de Indonesische archipel werd verkend.

Corné van Frankfoort, Dordrecht

Ayn Rand

Met grote belangstelling las ik de recensie (Boeken, 02.11.2012) van Ayan Rands boek De kracht van Atlantis. Hierin wordt verwezen naar een eerdere vertaling uit 2007. Ik bezit een nóg eerdere vertaling (Renate Kloosterhuis) van Atlas Shrugged uit 1990, getiteld Wereldschok en uitgegeven door Christian Morgen Uitgeverij te Den Haag.

B. Bartels, Den Haag.