Column

Au! Volgend jaar ziet er nu al beroerd uit

De Wet van Murphy begint het nieuwe kabinet-Rutte, nog geen twee weken beëdigd, nu al dwars te zitten. Jongste tegenvaller is de Maat Aller Dingen: de economische groei. Gisteren berichtte het CBS dat de economie in het derde kwartaal gekrompen is met 1,1 procent ten opzichte van het kwartaal daarvoor. Dat klinkt op het eerste gezicht nog bescheiden, maar is heel erg. Amerikanen, die een dergelijk cijfer presenteren alsof zich dat een jaar lang cumulatief had voorgedaan, zouden spreken van een annualized krimp met 4,5 procent. Zo erg is het ook.

Let niet langer op de krimp ten opzichte van een jaar geleden: die geeft, met 1,5 procent, voornamelijk het verleden weer. De groei van kwartaal op kwartaal is nu een betere maatstaf. Zij is wat aan de hijgerige kant, maar weerspiegelt wel het momentum van de conjunctuur. We zijn terug op het niveau van het bruto binnenlands product van begin 2007.

Hoe moet dat verder? Daar kun je een heel complex voorspelmodel op loslaten, maar het kan ook veel eenvoudiger. De algebra is namelijk meedogenloos. Het Centraal Planbureau (CPB) voorzag al een krimp van de Nederlandse economie in heel 2012, met een half procent. Om dat nog te bereiken zal de kwartaalgroei in het nu lopende vierde kwartaal veel meer dan een vol procent moeten bedragen.

Met de vertrouwensval rond de zorgpremie in het achterhoofd kan met een gerust hart worden voorspeld dat dit niet wordt gehaald. Waarschijnlijker is een nulgroei of een nieuwe krimp. In dat laatste geval zou er sprake zijn van een nieuwe recessie, de derde in vier jaar, en zou heel 2012 uitkomen op een economische krimp met een vol procent.

Het vaartverlies van de economie heeft ook gevolgen voor 2013. Officieel voorspelt het CPB een kleine economische groei van 0,75 voor het hele jaar. De Rabobank bracht zijn eigen voorspelling al terug tot 0,25 procent in heel 2013. En zelfs dat kan al te veel zijn. Zelfs als de economie in het vierde kwartaal een nulgroei vertoont, en daarna alle vier de kwartalen 2013 met een kwart procent groeien, dan resulteert voor geheel 2013 een economische groei van nul procent.

Er is vervolgens een forse inhaalslag nodig om de kabinetsprognose van vier jaar economische groei van 1,25 procent tot en met 2017 te halen. Gaan we dat redden? Misschien met een onverwachte renaissance, waarbij de eurocrisis naar ieders tevredenheid zomaar is opgelost, de VS met een ontroerende eensgezindheid hun begrotingstekort wegwerken en China onder Xi Jinping de honderden miljarden euro’s van zijn partijkaders verdeelt over het volk, ter binnenlandse consumptie. Of met een reusachtige opleving van de Nederlandse huizenmarkt.

In het wat waarschijnlijker geval dat dit allemaal niet gebeurt zal het kabinet nu al moeten gaan rekenen met noodscenario’s. Tip: kijk niet naar het buitenland voor redding. Export was zo’n beetje de enige groeifactor tot dusverre, en die laat het nu afweten. Dat onderstreept hoe kwetsbaar de economische strategie van Rutte tot nu toe was – en hoe anti-Europees, trouwens. Neem in plaats daarvan de binnenlandse economische dynamiek als uitgangspunt. Linksom of rechtsom.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.