Verstopt op 1 van de 7.000 eilanden

Na een primeur van RTL Nieuws ging de arrestatie van een Nederlandse kindermisbruiker niet door. Wat gebeurde er? Een reconstructie.

Foto boven: Cebu, het Filippijnse eiland waar Richard B. in eerste instantie naartoe vluchtte en waar hij gearresteerd zou worden. Onder: B. en zijn paspoort, beelden uit het RTL Nieuws-item van 30 september.

Het is een grote primeur van RTL Nieuws, op zondag 30 september. ‘Justitie laat de veroordeelde pedofiel Richard B. lopen’.

B. is in 2008 in Nederland veroordeeld voor jarenlang misbruik van drie minderjarige familieleden. Hij wacht zijn hoger beroep in vrijheid af, vraagt een nieuw paspoort aan en vertrekt op 25 februari 2009 naar de Filippijnen, meldt RTL Nieuws die zondagavond. B. woont vanaf dat moment in een sloppenwijk in Cebu City op het Filippijnse eiland Cebu.

En er is meer aan de hand. Een 17-jarige jongen heeft op Cebu aangifte tegen B. gedaan wegens seksueel misbruik. De Filippijnse politie wacht op een arrestatiebevel om hem op te kunnen pakken.

Het is een journalistieke primeur met ingrijpende gevolgen, blijkt uit een reconstructie van deze krant. Een operatie van de Filippijnse politie om Richard B. te arresteren werd, zo meldt de Filippijnse politie, wegens de RTL-uitzending afgeblazen. Nadat B. de uitzending op internet had gezien, vluchtte hij naar een ander eiland. Sindsdien is hij spoorloos. Dat blijkt uit gesprekken met betrokkenen, onder wie B. zelf. „RTL heeft me op de vlucht gejaagd”, zegt hij telefonisch vanaf een onbekende plek op de Filippijnen.

Wat is er precies gebeurd?

Terug naar begin 2010, een jaar nadat B. op de Filippijnen is gearriveerd. Hij sluit zich aan bij Let’s Share: een Nederlandse non-profitorganisatie die lokale ontwikkelingsprojecten steunt. Als Let’s Share ontdekt dat B. een misbruikverleden heeft, wordt hij ontslagen.

B. blijft contact houden met Let’s Share-oprichter Eric van den Arend. Richard B. woont in één van twee huizen van Van den Arend op Cebu en misbruikt daar een 17-jarige jongen, op vier verschillende momenten in 2011 en 2012. Dat blijkt uit de gedetailleerde vierdelige aangifte die tegen B. is opgesteld.

Richard B. geeft desgevraagd het misbruik toe. „Er is wat gebeurd met hem, dat geef ik eerlijk toe”, zegt B. „Op seksueel gebied, ja. Verder wil ik er niet over in detail treden.”

Het duurt tot september 2012 voordat het misbruik de Nederlandse media bereikt. RTL Nieuws zendt op 1 september een item uit over veroordeelden die hun straf ontlopen door bijvoorbeeld naar het buitenland te vertrekken. Het zijn er 15.000, onthult de nieuwsrubriek. Eén van hen is Richard B.

RTL Nieuws wil meer over hem weten en neemt contact op met Let’s Share. „Wij zijn erg benieuwd waar Richard zich nu bevindt en wat hij daar doet”, schrijft RTL-verslaggever Bart van den Berg in een e-mail aan Van den Arend.

Van den Arend vertelt RTL Nieuws dat B. wordt verdacht van misbruik op de Filippijnen. Daarmee heeft RTL Nieuws een groot nieuwsverhaal te pakken: een ontsnapte Nederlandse kindermisbruiker, die in het buitenland opnieuw in de fout gaat. Verslaggever Bart van den Berg vraagt door. Van den Arend heeft goede contacten met lokale politie en justitie en levert alle informatie. Op één voorwaarde: RTL Nieuws mag niet publiceren of langskomen, voordat B. is opgepakt. Cebu is een eiland: aanwezigheid van buitenlandse cameraploegen lekt direct uit. RTL Nieuws gaat akkoord. Het programma denkt erover iemand naar de Filippijnen te sturen, maar: „we willen onze correspondent eigenlijk pas sturen nadat de politie Richard heeft opgepakt”, mailt Van den Berg op 6 september naar Van den Arend. En, mailt hij: „Het laatste dat wij willen is een arrestatie in de war schoppen.”

Maar een arrestatie van B, de perfecte aanleiding voor het verhaal, blijft uit. RTL Nieuws voert de druk op. Het komt terug op de beslissing om te wachten met het sturen van een correspondent. „We willen een item maken”, mailt Van den Berg naar Van den Arend. „We hebben genoeg informatie voor een verhaal.”

RTL Nieuws belt met de Filippijnse politie om te informeren hoe het staat met de arrestatie. De politie bevestigt dat er aangifte is gedaan. Wanneer de arrestatie plaatsvindt, blijft in het midden. RTL Nieuws moet nog even geduld hebben.

Maar het duurt lang. Van den Arend zegt steeds dat het arrestatiebevel ‘bijna gereed’ is. RTL Nieuws stelt het item tot vier keer toe uit.

Het programma twijfelt. Het item is klaar, maar Richard B. is nog niet opgepakt. Hoe lang kun je wachten met een nieuwsverhaal?

En dan, ineens, is het zo ver. Op 28 september krijgt Van den Arend de definitieve bevestiging van een contact bij het OM. Volgens het contact is dinsdag 2 oktober het arrestatiebevel dat de politie nodig heeft om Richard B. op te pakken gereed. Samen met de lokale politie is een plan bedacht: Van den Arend nodigt Richard B. uit om op woensdag 3 oktober bij hem thuis langs te komen. Daar staan agenten klaar om hem te arresteren.

Van den Arend stuurt een mail naar RTL Nieuws. „De datum van arrestatie is nu bekend.” Maar het is al te laat. Het geduld van RTL Nieuws is op. De uitzenddatum, drie dagen voor de arrestatie, is al vastgesteld en meegedeeld aan de Filippijnse en Nederlandse politie.

Zondagavond 30 september, half 8. RTL Nieuws opent met het item over Richard B. Dezelfde avond krijgt hij een sms’je uit Nederland over de uitzending. Hij bekijkt de reportage op internet en raakt in paniek. Een dag na de uitzending mailt B. naar Van den Arend: „Ben weer op tv geweest [...]. Er schijnt hier aangifte gedaan te zijn door een 17-jarige jongen en de politie wacht op een arrestatiebevel van de Officier van Justitie. Dan komen ze me ophalen. Dat is wat ik uit Holland te horen krijg. Hoop dat het allemaal niet waar is maar ben er bang voor.”

Enkele dagen na de RTL-reportage verlaat Richard B. Cebu. „Het werd me te heet onder de voeten”, zegt B. daarover. „Ik dacht: ik maak dat ik wegkom.”

Het arrestatiebevel komt pas op 29 oktober. Meer dan een maand had de politie nodig om het bevel op te stellen. Nu is het er: Richard B. is wanted at large, staat te lezen. Hij is nationaal gesignaleerd. Maar niemand weet meer waar Richard B. zich bevindt. „Ik zit op een ander eiland”, is het enige dat hij hierover wil zeggen.

De Filippijnen hebben er meer dan zevenduizend.