Verdachten, aanklagers, iedereen gaat in beroep

Vandaag wordt de eerste zitting gehouden in het hoger beroep tegen Robert M. en zijn man. Verdachten én OM gingen in beroep. Vijf vragen.

Redacteur Justitie

Amsterdam. Ze steunen elkaar nog altijd, ook al heeft kindermisbruiker Robert M. zijn man een „zitzak” genoemd en zeer belastend over hem verklaard. Richard van O. heeft zelfs verlof aangevraagd om zijn man, die in een andere gevangenis zit, te mogen bezoeken. Dat is afgewezen door het ministerie van Justitie. Het zou ‘niet uit te leggen’ zijn dat zij tijd samen door mochten brengen. Het moment van de aanvraag speelde bij dat besluit ook een belangrijke rol. Vandaag begint het hoger beroep in hun zaak met een voorbereidende regiezitting: ze mogen hun verklaringen niet op elkaar afstemmen.

Robert M. kreeg achttien jaar en tbs voor het misbruik van 67 kinderen. Het Openbaar Ministerie (OM) had twintig jaar en tbs geëist. Zijn echtgenoot Richard van O. kreeg zes jaar voor medeplichtigheid aan het misbruik door zijn man. Tegen hem was twaalf geëist. Beide verdachten én het OM zijn in beroep gegaan.

1 Begint de hele zaak opnieuw?

Vandaag in ieder geval nog niet. Dan wordt alleen een regiezitting gehouden. Daar kunnen het OM en de advocaten van de verdachten verzoeken indienen, bijvoorbeeld om mensen te horen of nader onderzoek te doen. Tijdens de regiezitting wordt ook het verloop van de zaak besproken. Als alle partijen instemmen, kunnen onderdelen van de behandeling worden overgeslagen of bekort. Naar verwachting begint de inhoudelijke behandeling komend voorjaar.

2 Waarom ging Robert M. in beroep?

Zijn advocaten gaven daar meerdere redenen voor. Ten eerste had hij strafvermindering moeten krijgen voor zijn medewerking. De rechters hebben erkend dat maar een fractie van het belastend materiaal zou zijn gevonden als M. zijn wachtwoorden niet had verstrekt. In hun oordeel verbleekte die hulp echter bij het misbruik. Zijn advocaten vinden ook dat zijn tbs-behandeling niet pas na zijn gevangenisstraf moet beginnen. Hij had überhaupt geen tbs opgelegd moeten krijgen, want hij heeft niet willen meewerken aan een psychiatrische rapportage over hem, zeggen de advocaten. Verder vinden zij dat de doorzoeking van M.’s huis onrechtmatig was en dat daarom de gevonden kinderporno niet tegen hem gebruikt mag worden. Zijn advocaten vinden ook dat de ouders geen spreekrecht hadden moeten krijgen bij de rechter. Omdat inmiddels de wet is gewijzigd waardoor ouders dat recht formeel hebben gekregen, is dit een achterhoedegevecht geworden.

3Waarom ging Richard van O. in beroep?

Van O. vindt niet dat hij medeplichtig is aan het misbruik door zijn man. Hij neemt daarmee wel een groot risico, want het OM had een veel zwaardere straf, van twaalf jaar, tegen hem geëist dan de zes jaar die hij heeft gekregen. De straf viel lager uit omdat hij is veroordeeld wegens medeplichtigheid en niet voor het juridisch zwaarder wegende medeplegen. Daarvoor is een „bewuste en nauwe samenwerking” nodig, met een gezamenlijk oogmerk. Volgens het OM was daar sprake van, onder meer omdat Van O. precies zou hebben geweten hoe en op welke schaal zijn man kinderen misbruikte. Hij bracht hem ook naar oppasadressen en wenste hem dan „een vruchtbare avond”.

4Het OM was niet ontevreden over het vonnis tegen M. Waarom ging het toch in beroep?

Het Openbaar Ministerie wilde voor de ouders de zaak graag laten rusten. Maar toen M. en Van O. beroep aantekenden, is het OM in zogeheten volgappèl gegaan. Als het dat niet had gedaan, had het ingestemd met de straffen zoals die waren opgelegd en zou het niet opnieuw twintig jaar en tbs (Robert M.) en twaalf jaar (Richard van O.) kunnen eisen. De twee advocaten-generaal die de verdachten in hoger beroep gaan aanklagen, hebben al zittingen bijgewoond van het eerste proces om zich voor te bereiden.

5Gaan de ouders in het hoger beroep weer gebruikmaken van hun spreekrecht?

Ja, de meesten wel. Dat raadt advocaat Richard Korver hen ook aan. Korver verdedigt de grootste groep ouders. Hij denkt dat het belangrijk is voor de raadsheren om door de ouders geïnformeerd te worden over de gevolgen van het misbruik. Sommige verklaringen van ouders zullen worden aangepast, omdat het misbruik langer geleden is. Verklaringen van ouders die niet zelf willen spreken, leest Korver voor. Die mogelijkheid bestond nog niet ten tijde van het proces bij de rechtbank. Ouders volgen de zittingen opnieuw via een videoverbinding in een andere zaal.