Tv-clown én beste politicus Brazilië

Wil je weten wat een gedeputeerde doet? Stem op mij. Zo werd tv-clown Tiririca in 2010 verkozen. Nu is hij uitgeroepen tot de beste parlementariër.

In 2010 veroorzaakte Tiririca, een populaire tv-clown, een schok in de landelijke Braziliaanse politiek. Hij werd als gedeputeerde verkozen met meer dan een miljoen stemmen, het allermeest van alle kandidaten. Vervolgens raakte hij in opspraak omdat hij analfabeet zou zijn. Nu, twee jaar later, is Tiririca door de landelijke media verkozen tot een van de 25 beste parlementariërs in het land. Vanwege zijn betrokkenheid en werklust.

„Wat doet een federale gedeputeerde? De werkelijkheid is dat ik het niet weet. Stem op mij en dan vertel ik het je.” Met deze slogan maakte Tiririca zich onsterfelijk bij een groot deel van de Braziliaanse kiezers. Voor veel Brazilianen staat de politiek synoniem voor corruptie. En Tiririca, een donkere Braziliaan uit het arme noordoosten van het land, dat was vooral een onbesmette buitenstaander.

In het parlementsgebouw in de hoofdstad Brasília is de kamer van Tiririca een van de meeste bezochte plekken. Vlak voor de deur hangen vrouwen met kinderen rond, hopend op een ontmoeting met hem. Binnen staat Tiririca grappen te maken. Hij is gekleed in spijkerbroek, een wit overhemd dat buiten zijn broek hangt met daarover een fonkelgele stropdas.

Zijn echte naam is Francisco Everardo Oliveira Silva (1965). Maar in de hoofdstad gaat hij gewoon door het leven als gedeputeerde Tiririca. Zijn reputatie als politicus is groot dezer dagen. Vorige week werd bekend dat hij tot de selecte groep van achttien parlementariërs (van de 513) behoort die gewoon alle kamerbijeenkomsten heeft bijgewoond sinds zijn aantreden. En dat is bijzonder in een land waar kamerleden bekend staan om hun matige werklust.

Maar wat doet een Braziliaanse parlementariër dan precies? „Hij doet veel, maar produceert weinig”, zegt Tiririca, vanachter zijn bureau. „Ik was destijds gevraagd door een partij en wilde iets doen voor het volk. En in een dag zou je hier heel veel kunnen doen. Maar het is een grote deceptie, er wordt hier vooral ruzie gemaakt.”

De wanden van zijn kantoor zijn behangen met foto’s van Tiririca de clown. Met blond haar, met lang zwart haar, met kapiteinspet, in een kippenpak. Het zijn er tientallen. Op vrijdagen, als Braziliaanse gedeputeerden niet hoeven te werken, zit Tiririca gewoon weer als grappenmaker in de televisiestudio van Record om zijn show op te nemen.

Aanvankelijk voelde hij zich slecht op zijn gemak in Brasília. Hij dacht af en toe: „Wat doe ik hier, waar ben ik aan begonnen.” Toch heeft de politicus inmiddels al zes wetsvoorstellen weten te lanceren. Eentje voorziet in de reservering van plaatsen op openbare scholen voor kinderen uit circusgezinnen. „Het is voor rondreizende kinderen moeilijk toegang tot onderwijs te krijgen. Zo’n reservering moet dat makkelijker maken”, zegt hij.

Zelf is Tiririca, die uit de deelstaat Ceará komt, ook amper naar school geweest. Wellicht dat daarom in 2010 geruchten de kop op staken over zijn vermeende analfabetisme. Uiteindelijk moest hij voor de rechter bewijzen dat hij kon lezen en schrijven. Hij zegt: „De politieke elite kon het niet hebben dat ik was gekozen. Ik heb een schrijftest gedaan omdat ik wilde laten zien dat ik het kan. Wat denk je? Ik werk al jaren voor de televisie, met teksten.”

Tiririca werd als het ware in het circus geboren – zijn stiefvader was ook clown. Jarenlang reisde hij van gehucht naar gehucht. Toen hij volwassen was, had hij zijn eigen circus, met zijn vrouw en nog een collega. „Er waren dagen bij dat burgermeesters ons tegenwerkten en we niet mochten optreden. Dan was het hongerlijden, ook voor mijn kinderen.” Een populair liedje van zijn hand zou later tot zijn doorbraak op radio en televisie leiden.

Officieel vertegenwoordigt hij de centrum-rechtse Partij van de Republiek. Hij zegt echter vooral te stemmen in overeenkomst met zijn eigen geweten. Bijvoorbeeld voor verhoging van het minimumsalaris, terwijl zijn partij tegen was. „Ik ben gekozen door het gewone volk, voor hen moet ik stemmen. Ik ben de enige parlementariër die zijn chauffeur gewoon meeneemt naar het restaurant als hij gaat lunchen. Hij is net als ik.”

Dinsdag werd bekend dat voormalige kopstukken in de politiek, onder wie een rechterhand van ex-president Lula, zijn veroordeeld tot gevangenisstraf vanwege corruptie. Tiririca vindt het sensationeel. Hij zegt: „Ze moeten de cel in, dat komt bijna nooit voor. Superbelangrijk, want de corruptie is groot hier.”