Kijken: vegetatieve patiënt ‘vertelt’ dat hij geen pijn heeft

Screenshot van Scott Routley

Een Canadese man die al langer dan een decennium in vegetatieve staat zou verkeren, heeft wetenschappers deze week laten weten dat hij geen pijn heeft. Dat meldt BBC News. Het is de eerste keer dat een patiënt met een dusdanige hersenbeschadiging, die in principe niet in staat is te communiceren, klinisch relevante, belangrijke antwoorden heeft kunnen geven. Volgens zijn dokter reden om de medische handboeken te herschrijven.

De naam zegt het al: vegetatieve staat. Het houdt in dat iemand als een plant leeft. Vegetatieve patiënten leven in een vorm van coma waarin ze ademen, de ogen open hebben en soms zelfs om zich heen lijken te kijken. Ze gapen of grimassen, ze slikken soms eten door, maar echt contact is niet mogelijk. Ze worden verondersteld geen besef van hun omgeving of hun eigen bestaan te hebben.

Scott Routley blijkt nu wel degelijk bij bewustzijn te zijn.

Scott Routley antwoordt op ja/nee-vragen

Scott Routley is 39. Twaalf jaar geleden liep hij in een auto-ongeluk ernstige hersenschade op. Nu werden hem, terwijl hij in een MRI-scanner lag die zijn hersenactiviteit registreerde, ja/nee-vragen gesteld.

Bekijk hier het fragment waarin hij antwoord geeft:

http://www.youtube.com/watch?v=ve2R1MYW-AA

Scott Routley geeft antwoord door aan verschillende dingen te denken als hij ja of nee wil zeggen. Als hij bijvoorbeeld nee wil zeggen, moet hij denken aan het spelen van tennis. De hersenactiviteit die dan op de scans te zien is, geeft aan waar hij aan denkt. En dus of hij ja of nee zegt. Sindsdien is er fysiek niets aan Routley veranderd. Hij is nog steeds niet in staat om op andere wijze te communiceren.

‘Routley is geen vegetatieve patiënt’

Volgens neurowetenschapper prof. Adrian Owen, die het team leidt dat het onderzoek uitvoerde, is Scott Routley dan ook geen echte vegetatieve patiënt.

“Scott heeft kunnen laten zien dat hij een bewuste, denkende geest heeft. We hebben hem meerdere keren gescand en zijn hersenactiviteit geeft aan dat hij er duidelijk voor kiest antwoord te geven op onze vragen. We denken dat hij weet wie en waar hij is.”

Grensverleggend dus. Dit zou het mogelijk maken meer te weten te komen over comateuze patiënten, en hun levenskwaliteit te verbeteren.

De ouders van Scott Routley dachten altijd al dat hij wel bij bewustzijn was. Hij zou communiceren door zijn duim op te tillen of zijn ogen te bewegen. Zijn dokters geloofden van niet, omdat het symptomen waren die pasten bij zijn diagnose als vegetatief patiënt. Zijn toestand onderschrijft die diagnose nog steeds, alleen blijkt hij toch te kunnen communiceren.

Christa Lilly werd wakker uit haar coma

De precieze definitie van een vegetatieve toestand, hoe die wordt bepaald en in hoeverre deze onomkeerbaar is, ligt wel vaker onder vuur. In 2007 werd Christa Lilly, die al lange tijd in vegetatieve staat verkeerde, drie dagen lang wakker. Ze praatte en was volledig bij bewustzijn - ze at zelfs cakejes na jaren van sondevoeding - en viel na drie dagen weer terug. Ook toen konden dokters niet verklaren hoe dit kon.

Een maand geleden barstte het debat nog los in Denemarken na een documentaire. De hersendood verklaarde patiënte Carina Melchior in Denemarken zou haar leven volgens haar dokters alleen nog “als kasplantje” slijten. Toen ze van de beademing werd gehaald om haar organen te laten doneren, ontwaakte ze alsnog. Een jaar na die gebeurtenis loopt en praat ze weer, en rijdt ze weer paard.

Hoe pijnlijk het debat over de ernst van vegetatieve toestand kan worden, bewijst de langlopende zaak-Terri Schiavo. Zij kreeg in 1990 een hartstilstand en raakte in coma. Twee maanden later opende ze haar ogen, maar communicatie bleef onmogelijk. Daarop volgde een jarenlange strijd tussen de echtgenoot, die haar niet als “plant” in leven wilde houden, en haar ouders, die nog hoopten dat ze ooit zou herstellen. Inzet van de strijd was in feite ook hier of de vegetatieve toestand nog een vorm van bewustzijn kon betekenen. In 2005 werd de sondevoeding bij haar uiteindelijk gestaakt, zonder dat men kon weten wat zij daarvan vond, of zij daarvan iets vond.

    • Anouk van Kampen