Helder als een bergbeekje

klassiekAndreas Scholl – Wanderer ***

De emancipatie van de countertenor is nog niet voltooid. Mannen die met hun falsetstem in barokmuziek colloraturen en lamentaties aanheffen, zijn populair als nooit te voren. Maar wanneer het repertoire wordt uitgebreid naar de negentiende eeuw, zoals Philippe Jaroussky deed met het Franse album Opium, is de ontvangst zeer gemengd.

Ook de Duitser Andreas Scholl, voor de opkomst van Jaroussky de populairste countertenor, wil zijn reikwijdte graag vergroten. Andreas Scholl voelt zich allereerst musicus, daarna zanger en pas in derde instantie countertenor. Dus zingt hij op zijn nieuwe cd Wanderer werk van rond 1800, dat oorspronkelijk niet voor zijn stemtype geschreven is.

En dat merk je meteen. De stem van Scholl is helder als een bergbeekje, maar heeft ook een zeer geaffecteerde kwaliteit. Dat schept enige distantie. Soms pakt dat goed uit. In Schuberts Der Jüngling auf dem Hügel is Scholl de meewarige verteller die ons het lot van een tragische jongen mededeelt. Ook Despair, waarin Haydn verrassend een directe voorganger van romanticus Schubert blijkt, is enige afstand gepast.

Maar in Mozarts DasVeilchen klinkt Scholl eerder pedant dan ironisch of naïef. Ook in enkele Duitse volksliederen van Johannes Brahms blijft de gewenste natuurlijke eenvoud uit.

Scholls stem is nu eenmaal té gecultiveerd. En daarmee wordt een groter probleem blootgesteld. De romantiek eist een volledige preoccupatie met het individu. In de meest romantische liederen op het album Wanderer blijkt nu een gebrek aan vereenzelviging. Het effect is vergelijkbaar met een te fanatiek gezandstraald monument: alles oogt strak, maar de rafelrandjes die het karakter bepaalden zijn verdwenen.

Het blijkt bijvoorbeeld in Schuberts Der Tod und das Mädchen. Mooi begeleid door pianiste Tamar Halperin kan Andreas Scholl hier weliswaar zijn unieke stem aanwenden door het meisje in falsetligging, en de Dood in baritonligging te vertolken. Maar hoe sussend hij de Dood ook laat zingen, de doodsnood van het meisje is door de afgevlakte resonantie geen moment invoelbaar.