Gaza-oorlog ook test voor Egypte

Bij deze nieuwe Gaza-oorlog heeft Israël te maken met een ander Egypte dan in 2008/2009. Maar voorlopig reageert Kairo niet heel anders.

Palestijnen blussen de auto van Hamascommandant Jabari na een Israëlische raketaanval. Foto AFP

Er is één groot verschil tussen de Gaza-oorlog van 2008/2009 en die van 2012: in de plaats van Hosni Mubarak, een bondgenoot van Israël en het westen, staat aan het hoofd van Egypte nu Mohammed Morsi, die net als Hamas in Gaza uit de Moslimbroederschap voortkomt.

Over de ‘Arabische Lente’ is vaak gezegd dat hij de relatie tussen Israël en de buurlanden grondig heeft veranderd. Egypte is nu een democratie, met leiders die behalve met de internationale akkoorden ook rekening moeten houden met een eigen publieke opinie die Israël allesbehalve goedgezind is.

In die zin is de nieuwe Gaza-oorlog ook een test voor de Moslimbroederschap in Egypte. Is het met dit in het achterhoofd dat het Israëlisch leger de huidige operatie in Gaza (tenminste in het Hebreeuws) ‘Wolkkolom’ heeft genoemd? Dat is een verwijzing naar Exodus 13:21-22, waarin God Mozes een wolkkolom stuurt, en ’s nacht een vuurzuil, om de vluchtende Israëlieten te beschermen tegen het Egyptische leger.

Voorlopig lijkt het er niet op dat Israël zich veel zorgen moet maken om dat Egyptische leger. Ja, president Morsi heeft zijn ambassadeur in Israël teruggeroepen voor overleg. Egypte heeft ook gevraagd om spoedoverleg over Gaza bij de Verenigde Naties en de Arabische Liga.

Het blijft vooralsnog bij woorden, en die woorden kwamen niet eens van Morsi zelf maar van de voorzitter van de politieke partij van de Moslimbroederschap, Saad al-Katatny. „De brute agressie tegen Gaza bewijst dat Israël nog altijd niet heeft beseft dat Egypte is veranderd”, aldus Katatny.

Maar is dat ook echt zo? Egypte heeft twee formidabele wapens tegen Israël: het kan de grens met de Gazastrook openstellen, en het kan de Camp David-vredesakkoorden van 1979 opzeggen. Maar behalve een korte, symbolische openstelling van de grensovergang bij Rafah vorig jaar is het embargo tegen de Gaza-strook, ingesteld na de machtsgreep door Hamas in 2007, nagenoeg intact gebleven. En in september zei Morsi’s woordvoerder nog dat Egypte voorlopig geen reden ziet om Camp David te amenderen.

Voor die opstelling zijn verschillende redenen. Het opzeggen van de vredesakkoorden zou de Amerikaanse hulp aan Egypte in het gedrang brengen, en mogelijk ook een broodnodige IMF-lening of de 6,4 miljard euro die de Europese Unie deze week nog aan Egypte heeft toegezegd.

Met betrekking tot Gaza spelen veiligheidsoverwegingen. Sinds de val van Mubarak kampt Egypte met extremistische groeperingen in de wetteloze Sinaï die aanslagen hebben gepleegd tegen zowel Israël als het Egyptische leger. Hier werkt Egypte samen met Israël.

Vanochtend heeft Egypte alvast bekendgemaakt dat het de grensovergang met Gaza zal openstellen voor de evacuatie van gewonden. Maar als de Israëlische aanval tegen Gaza een zaak van lange duur wordt zal dat niet volstaan om de eigen publieke opinie te sussen.

Al moet ook daar nog blijken hoeveel belang de Egyptische straat echt aan Gaza hecht. Op een betoging gisteravond in Kairo waren er hooguit honderd mensen. Voor vanavond is een nieuwe betoging gepland. Voor morgen heeft de Moslimbroederschap zelf opgeroepen tot massabetogingen na het vrijdaggebed.