Vervloekt door eeuwige liefde

ROBERT PATTINSON stars in THE TWILIGHT SAGA: BREAKING DAWN-PART 2 Ph: Andrew Cooper, SMPSP © 2011 Summit Entertainment, LLC. All rights reserved.

The Twilight Saga: Breaking Dawn, Part 2.Regie: Bill Condon. Met: Kristen Stewart,Robert Pattinson, Taylor Lautner, Michael Sheen. In: 99 bioscopen. ***

Aan het slot van Breaking Dawn, Part 2, het vijfde en laatste deel van de Twilight Saga, zit een montagesequentie waar in kort tijdsbestek de romance tussen Bella (Kristen Stewart) en vampier Edward (Robert Pattinson) de revue passeert, van hun eerste ontmoeting tot hun huwelijk. De film eindigt met een close-up van de laatste bladzijde van Stephenie Meyers boek dat aan de basis stond van het slotdeel. Het woord ‘forever’ licht hieruit op en vliegt naar de toeschouwer toe.

Een duidelijker samenvatting van de gehele Twilight-reeks – boeken én films – is niet te maken. Beide propageren het idee van Eeuwigdurende Liefde, een idee waar mythemachine Hollywood sowieso niet vies van is. Het is tevens een boodschap die de Twilight-reeks al veel hoongelach heeft opgeleverd. Typische romantische meisjespulp, schamperden critici, die ook altijd even wezen op het feit dat auteur Stephenie Meyer een mormoon is met puriteinse opvattingen over liefde en seks. De boeken leken vooral een waarschuwing aan tienermeisjes om geen seks voor het huwelijk te hebben. Pas als Bella en Edward trouwen, in Breaking Dawn, Part 1, mogen ze hun lang uitgestelde vleselijke lusten botvieren. Het leverde een memorabele scène op waarbij het huwelijksbed aan diggelen ging. Dat krijg je ervan als je seks zo lang uitstelt, was de subtekst die uit de scène sprak – een interpretatie die dus recht ingaat tegen Meyers ‘waarschuwing’.

Anders gezegd: de ideologie die in Meyers boeken verpakt zit is niet zo eenduidig als haar critici wel doen voorkomen. Lezers en regisseurs kunnen er vrij makkelijk een eigen draai aan geven.

De Twilight-filmreeks werd door filmcritici dus doorgaans zuinigjes besproken. Als volwaardige films schieten ze inderdaad flink te kort. De vertellingen haperen nogal, het melodramatische gehalte is hoog en de trucages zijn niet altijd even overtuigend. Maar voor een reeks gelden misschien wel andere regels, zoals ook voor The Matrix-trilogie, de Harry Potter-films en al die andere filmseries die in meerdere delen hun verhaal vertellen, met soms zelfs een opgesplitste finale. Dan is aan de afzonderlijke delen soms geen touw vast te knopen, maar als trilogie of tetralogie wel. In die zin grijpen filmseries, ook X-Men, Batman, The Avengers, Lord of the Rings, The Hunger Games en binnenkort The Hobbit, terug op een oude filmtraditie: die van de filmserial. De filmserial kwam op in de jaren twintig en bleef populair tot in de jaren vijftig. Toeschouwers gingen elke week naar de bioscoop om een aflevering te kijken van een serie waarin hun favoriete helden optraden; elke aflevering eindigde met een cliffhanger en de vertelling was pas af als de serie stopte. Precies zoals de Twilight Saga het aanpakte, al moesten fans natuurlijk langer wachten op de vervolgdelen, die niet elke week maar elk jaar in de bioscoop te zien waren.

Afgelopen zondag brak de altijd wat dwarse Britse filmcriticus Mark Kermode in The Observer een lans voor de Twilight-reeks, waaraan hij de voorkeur geeft boven het ‘saaie’ Star Wars. Kermode wijst er terecht op dat zonder het fenomenale succes van de Twilight-serie een film als The Hunger Games er waarschijnlijk nooit gekomen was. The Hunger Games is in alle opzichten een logisch vervolg op Twilight, met net zo’n sterke heldin die opnieuw moet kiezen tussen twee jongens terwijl ze het Kwaad bevecht. In al zijn opwinding vergeet Kermode daarbij de heropleving van de vampier in de populaire cultuur te noemen, die ook het gevolg was van Twilight. En wat is er nou mooier dan jonge meisjes de vele honderden pagina’s van Twilight en nu dus The Hunger Games te zien verslinden? Lezen is niet dood onder jongeren. Helemaal ongelijk heeft Kermode niet.

Is de filmkritiek inderdaad unfair geweest? Zo erg is het nu ook weer niet. In 2008 kreeg Twilight , de eerste film, in deze krant een hoge waardering (vier ballen), het vervolgdeel New Moon (2009) werd iets minder goed gevonden. Eclipse (2010) en Breaking Dawn, Part 1 (2011) kregen een onvoldoende.

Het voorlaatste deel Breaking Dawn, Part 1 was ondanks de langverwachte seksscènes vooral saai omdat het een echte climax moest ontberen, die zit immers in het slotdeel Breaking Dawn, Part 2. Voor wie het niet helemaal meer paraat heeft, begint dit deel – geheel in lijn met de serial-gedachte – met een soort samenvatting. Om haar baby te redden, moest Bella een vampier worden. In Breaking Dawn, Part 2 ontdekt ze de vele voordelen hiervan. Ze hoeft ze nooit meer te slapen, waardoor ze de hele nacht Edward kan beminnen. Dit levert opnieuw een liefdesscène op die vrijwel geheel bestaat uit close-ups van lichaamsdelen. Alles in het decente, dat spreekt. Er volgen vele gesprekken tussen alle betrokkenen waarbij plotdetails die de kijker wellicht vergeten was weer eventjes worden opgerakeld.

Het levert brave ensceneringen op met steeds meerdere mensen in beeld die met elkaar spreken. Net als dit vreselijk saai dreigt te worden introduceert de film opnieuw de machtige vampierclan Volturi, met Aro (Michael Sheen) als hun leider. Zij geloven dat Bella en Edwards baby een Onsterfelijk Kind met messianistische krachten is dat hun voortbestaan bedreigt. Dus trekken zij op naar het plaatsje Forks, waar ze worden opgewacht door de protagonisten. In de ‘visionaire’ climax die dit oplevert heeft de film nog een verrassing in petto, die zowel tot diepe teleurstelling als extreme opwinding zou kunnen leiden. Verdeelt de Twilight Saga als vanouds toch weer de gemoederen.