Moet ik zeggen dat mijn collega niet capabel is?

Een lezer (29) uit Venlo stelt de volgende vraag: „Ik merk dat een collega niet capabel is om zijn werk goed uit te voeren. Het gaat om de inrichting van een nieuw financieel systeem. Volgend jaar, als het systeem is ingevoerd, zal blijken dat hij het niet heeft gesnapt. Ik kan het hem zeggen, maar hij zal het nooit toegeven. Daar is hij veel te trots voor. Moet ik naar mijn baas gaan of wachten tot de bom ontploft?”

Werknemers die zich van ergernis opvreten. Hoogleraar organisatieverandering Rob van Eijbergen (Rijksuniversiteit Groningen) ziet het vaak. „Zodra je kritiek gaat inslikken, zal het een keer escaleren. Aankaarten is belangrijk, maar doe dat neutraal, zonder emotie. Dat is een kunst op zich. Blijf bij de feiten die je constateert en de effecten daarvan. Ga niet roepen: jij doet dit niet goed!” Van Eijbergen zegt dat collega’s elkaar zelfs mogen aanspreken op zaken waar zij niet over gaan. „Zodra jij je er druk over gaat maken, moet je er iets van zeggen.”

Steven Pont, ontwikkelingspsycholoog, systeemtherapeut en schrijver van het boek Neuroten! Waarom je soms gek wordt van je collega’s, zegt: „De koninklijke weg is die van overleg en mildheid. Dingen laten escaleren kan altijd nog. Je moet heel zeker van je zaak zijn om met zoiets hogerop te gaan, een probleem kan immers op meerdere manieren worden opgelost. Wees dus voorzichtig. Maar als je zeker bent en zijn falen gaat ook op jou afstralen, dan zou ik er vol in gaan. Spreek hem aan en wees vriendelijk. Ziet hij het probleem niet, betrek er dan anderen bij. Bouw een dossier rond de komende catastrofe op en bevestig in mails steeds wat je tegen hem hebt gezegd.”

Pont zegt dat er ook een tactische manier is, mocht je geen nadeel ondervinden van het falen van de collega. „Je kunt ook afwachten en hem vanzelf laten struikelen, als je van hem af wilt. Mocht je te veel hart voor het bedrijf hebben, dan kun je eens rondvragen of collega’s zijn incompetentie ook is opgevallen. Maar als je de relatie met deze collega niet wilt verstoren, kun je hem beter als eerste benaderen.”

Mocht het escaleren, dan moet de leidinggevende de rust bewaren. Van Eijbergen: „Bij twee ruziënde kampen is het van belang om objectief en in alle rust naar de feiten te kijken en niet gelijk met een mening te komen. Goed naar iedereen luisteren en zakelijk reageren.”

En als je naar de leidinggevende wilt stappen, moet je zorgen dat je de feiten op een rijtje hebt, aldus Van Eijbergen. „Richt je op de feiten. Vraag de leidinggevende om dit vertrouwelijk te behandelen. Als die collega erachter komt dat je het aan de leidinggevende hebt doorgegeven, escaleert het alsnog.”

Ook een kwestie op het werk? Mail naar werk@nrc.nl. Kijk voor meer antwoorden ook op nrc.nl/carrière