Film toont beroerd leven Duitse jonge daders

Net nu heel Duitsland na de dood van Jonny K. praat over geweld door jongeren, laat een nieuwe documentaire zien hoe weinig perspectief jonge delinquenten hebben.

Daniel Abma (34) geeft toe dat zijn film over drie jonge criminelen weinig perspectief op verbetering biedt. „Ik kan het niet mooier maken dan het is,” zegt hij, terwijl hij verontschuldigend zijn schouders optrekt.

Abma, vierdejaars student aan de prestigieuze filmacademie ‘Konrad Wolf’ in Potsdam, maakte de 87 minuten durende film nach Wriezen, die morgen op het IDFA in Amsterdam in première gaat. Het verhaal van drie gewelddadige jeugddelinquenten, komt op het moment dat in Duitsland de discussie over jeugdige geweldplegers hoog is opgelaaid.

In oktober werd de 20-jarige Jonny K. ’s nachts midden in Berlijn dood geschopt door een groepje jongeren. Drie hoofdverdachten vluchtten naar Turkije en sindsdien proberen de Duitse autoriteiten het drietal, dat Duitse paspoorten heeft, uitgeleverd te krijgen.

Ondertussen knagen panels met deskundigen in de grote talkshows op tv op het thema schuld en straf. Officieren van justitie klagen daar over politici die te weinig geld uittrekken voor politie. Politici wijzen op de slappe aanpak van verdachten door Justitie. En Tina K., het zusje van het slachtoffer, heeft op tv gezegd dat ze niet snapt dat iemand die verdacht wordt van het doodschoppen van haar broer, wel interviews kan geven aan Duitse kranten maar niet kan worden opgespoord door Justitie. Op de plek waar Jonny dodelijk werd mishandeld bij de Fernsehturm waken familie en vrienden nog steeds elke avond.

„Het strafrechtelijk systeem zoals het nu werkt, lost dit niet op,” zegt Abma. Hij studeerde pedagogiek in Nederland, werd oproepbaar medewerker in een jeugdgevangenis in Wriezen, in het oosten van Brandenburg, tegen de Poolse grens. „Ik moest die jongens afleiding bezorgen,” zegt Abma. Hij leerde hen omgaan met video, zodat ze naar hun eigen leven konden kijken. Toen hij besloot naar de filmacademie te gaan, werden de jonge gedetineerden bijna vanzelf zijn onderwerp. En dat maakt zijn film bijzonder: hij wordt toegelaten in de levens van jongeren die doorgaans geen pottekijkers kunnen gebruiken .

Hij legt met een roadmovie-achtige warmte het weinig opwekkende leven van zijn hoofdpersonen vast. Drie jaar lang volgde hij Imo, Jano en Marcel na hun vrijlating. Van de eerste twee is niet duidelijk wat ze precies hebben gedaan. „Dat hoef je niet te weten. Je moet zo onbevangen mogelijk kunnen kijken,” zegt Abma. Bij de derde hoofdpersoon, Marcel, is dat niet mogelijk: zijn misdrijf is daarvoor te berucht. Hij heeft als negentienjarige neonazi een zestienjarige schooljongen met zijn zware parachutistenlaarzen dood geschopt. Heel Duitsland was destijds bezig met die daad.

Net zoals nu met de dood van Jonny K. Uiteindelijk zal waarschijnlijk ook degene die voor diens dood verantwoordelijk is, in de cel belanden. Maar Nach Wriezen maakt duidelijk dat gevangenisstraf alleen geen oplossing is. Abma: „Deze mensen hebben veel meer echte individuele aandacht nodig. Reclassering is nu een bureaucratische formaliteit. Mensen krijgen geen echte tweede kans.”

nach Wriezen. Een film van Daniel Abma (regie), Jana Dugnus (montage) Johannes Praus en Anja Laüfer (camera) www.nachwriezen.de. Morgen in Tuschinski 5 om 15.00 uur.