De veilige geur van moeder, rijpe avocado, de Sawa

In Heimwee van het Ro Theater delen elf ‘nieuwe Rotterdammers’ hun jeugdherinneringen aan het land van herkomst.

„Heimwee is het verlangen naar mijn vroegere huis, naar mijn moeder en mijn vader, naar de schapen en de boom voor onze deur. We leefden in armoede, maar ik wist niet wat dat was. Het was een wereld die veilig voelde en die abrupt eindigde.”

In het Rotterdamse Ro Theater vertelt Nimo Hoddoon (30) over haar herinneringen aan haar geboorteland Somalië, dat ze na de dood van haar ouders op elfjarige leeftijd plots moest verlaten. Vanaf morgen doet ze samen met tien andere Rotterdammers in de voorstelling Heimwee haar verhaal.

Regisseur Alize Zandwijk wilde na het succes van Moeders – verhalen van vrouwen uit verschillende culturen – een nieuwe voorstelling maken met echte mensen en echte verhalen. „Het mooie van verhalen vertellen is dat het louterend kan werken”, vindt Zandwijk voorafgaand aan een van de laatste repetities. „Ze doen je anders over je eigen leven denken.”

Voor Heimwee zocht het gezelschap elf nieuwe Rotterdammers bij elkaar. Paulien Wolvekamp (82) voer in 1959 met haar Nederlandse man op het schip de Zuiderkruis uit Java naar Nederland. „Heimwee is voor mij terugdenken aan mijn kostmoeder, die ik als mijn eigen moeder zag en waar ik tot mijn elfde bij woonde, tot de oorlog kwam en ik geïnterneerd werd in het jappenkamp”, vertelt ze. Eline Mohunlol-Jaharia (68), die in 1969 uit Suriname naar Nederland vloog omdat haar man medische hulp nodig had, denkt met heimwee aan haar moeder die terugkomt van de Sawa. „Ik ruik de geur van de citroenbladeren die ze verscheurde om de muggen op afstand te houden.”

De verhalen maakten indruk op Zandwijk. „Ze hebben veel meegemaakt, maar staan positief in het leven. Ik vond hun kracht bijzonder.”

Tijdens de repetitie zit de groep op barkrukken van een nagebouwde zeemanskroeg met aan de muur veel postkaarten en een poster van de Holland America Line. De Rotterdammers stellen vragen en becommentariëren elkaars verhalen. „Alles komt uit henzelf”, vertelt Zandwijk. Wat zij deed was de mooiste verhalen selecteren en ze op volgorde zetten. Tijdens de repetitie geeft ze kleine aanwijzingen. „Meer spirit en energie erin!”, roept ze naar de uit Suriname afkomstige John Silvin (66) als hij een beetje slapjes vertelt over hoe zijn familie na zijn geboorte zijn navelstreng onder een avocadoboom begroef. Als Silvin later met twee vrouwen uit Indonesië in felle discussie raakt over het slavenverleden van hun thuislanden, veert Zandwijk op. „Ga door!”

De Vlaamse actrice Fania Sorel (1971) is als cafébazin intussen bezig met het uitdelen van bekertjes water en toffees. Ook het publiek zal ze straks van drankjes en kaasblokjes met zilveruitjes voorzien. Muzikant/acteur Beppe Costa (Caluso, 1956) begeleidt de melancholische liedjes op gitaar en banjo.

De sfeer zit er bij de repetitie al goed in. Zeker als tweevoudig wereldkampioen boksen Francisco de Brito (50) uit Kaapverdië in onderhemd, sportbroek en gympen de bar op klimt en dansend zijn spierballen rolt. „Niemand kende elkaar, maar nu is de groep heel close” zegt Zandwijk. „Door de verhalen zijn we eigenlijk ontzettend met elkaar verbonden”, vult Hoddoon aan. „Somalië was een kolonie van Italië en daar komt Beppe weer vandaan. In de voorstelling zingen we samen Mijn huis van toen.”

‘Heimwee’. Ro Theater, van 15 nov tm 2 dec, inl. www.rotheater.nl