De onverwachte aanblik van een grijzige Gammakeuken

Oranjehistorica Reinildis van Ditzhuyzen pleit voor het behoud van een ‘monsterlijk’ mooie keuken in kasteel Biljoen, bij Velp.

„Oooh, wat een monsterlijke keuken!”, riepen wij in koor tijdens ons bezoek aan kasteel Biljoen. Dit kasteel bij Velp is na de dood van de laatste bewoners in 2006 ontruimd en vervolgens door de Stichting Geldersch Landschap & Geldersche Kasteelen verworven. Met een klein gezelschap mochten wij de lege zalen betreden. Gezien onze betrokkenheid bij de Stichting Historische Behangsels en Wanddecoraties interesseerden wij ons vooral voor de nagelvaste kostbaarheden, zoals de 17de-eeuwse wandtapijten en de befaamde 18de-eeuwse stucdecoraties. Rondlopend door het onttakelde huis belandden we in de kleine salon. En hier gebeurde het: de volkomen onverwachte aanblik van een goedkope, grijzige Gammakeuken uit de jaren tachtig. Het was deze ruimte die de laatste eigenaren, het echtpaar Lüps-de Blocq van Scheltinga, bij voorkeur bewoonden. Dat was praktisch. Want het bewonen van een kasteel is minder romantisch dan velen denken. Kamers zijn tochtig, afstanden groot, onderhoud is duur. Het echtpaar vond de oude kasteelkeuken te ouderwets en te ver lopen en liet de kunststofkeuken inbouwen. Dit gebeurde zorgvuldig, volgens de ‘doos-in-doos constructie’, en dus reversibel, zoals monumentenliefhebbers graag zien. Keukenkastjes en leidingen kunnen eenvoudig verwijderd worden, zodat de kamer in de oude staat wordt hersteld. En dat is wat de Stichting Geldersche Kasteelen wil doen: de keuken verwijderen. Want zo’n monsterlijk ding hoort niet in dit kasteel. Bovendien worden de betimmering en de 19de-eeuwse schouw, die zijn verstopt, weer zichtbaar. De sloophamer ligt klaar.

Ik doe hierbij een oproep aan de Stichting Geldersche Kasteelen: laat die keuken zitten! Over dertig jaar, of eerder, heeft u er spijt van. Want die ‘monsterlijke’ alledaagse keuken rondt de lange bewonersgeschiedenis van Biljoen (1661-2006) af en zorgt zo voor continuïteit. Zij vertelt ons iets over de laatste bewoners, die sober en met liefde voor hun bezit leefden. De wandtapijten horen evenzeer als de keuken tot Biljoen als historisch gegroeid ensemble. Bovendien is de sloop onherroepelijk. Weliswaar zijn betimmering en schouw dan weer te zien, maar daarvan zijn er genoeg in ons land. Keukens als deze op zo’n locatie zijn nauwelijks te vinden.