'De dood, dat kan niet in vijf minuten'

IDFA-directeur Ally Derks was erg onder de indruk van het vijf uur lange Near Death van Frederick Wiseman.

„Ik stelde het steeds uit om naar Near Death te kijken. De videoband (die had je toen nog, want het is zo’n 25 jaar geleden), lag al een tijdje bij mij thuis om te screenen voor het IDFA. Ik wist dat de documentaire vijf uur duurde en daar zag ik tegenop. Maar toen ik er eenmaal voor ging zitten, vergat ik de tijd. Ik was enorm onder de indruk en ben daarna in het bos gaan wandelen om te laten bezinken wat ik gezien.

„In Near Death is regisseur Frederick Wiseman een fly on the wall op een intensive care-afdeling in Boston. Met veel gevoel filmt hij intieme momenten tussen patiënten, verpleegkundigen en artsen, zonder te interveniëren. Je ziet de binnenkomst van doodzieke mensen, de slechtnieuwsgesprekken, het sterven en alles daaromheen.

„Ziekte en dood. Het is iets waar we liever niet mee bezig zijn, maar we krijgen er ooit allemaal mee te maken. Daarom vind ik Near Death zo’n confronterende en universele film. Je hoopt maar dat je in goede handen belandt op het moment dat het je overkomt.

„Toen mijn vader te horen kreeg dat hij niet lang meer te leven had, schoten er beelden van Near Death door mij heen. Helaas werden wij toen niet zo respectvol behandeld als de patiënten in Boston. Het slechtnieuwsgesprek werd gevoerd door een arts-assistent. Toen we vroegen om een second opinion, antwoordde hij met een bot ‘nee’ en het voelde alsof hij lopendebandwerk aan het doen was. Uit Near Death blijkt juist hoe belangrijk het menselijk contact is, ook tussen bijvoorbeeld de schoonmakers en de patiënten.

„Ik vind Frederick Wiseman een van de beste cineasten van deze tijd. In zo’n ziekenhuis liggen goedkope emoties natuurlijk op de loer, maar Near Death is heel integer gemaakt. Wiseman heeft zes weken meegelopen in het ziekenhuis en driekwart jaar gemonteerd. Ik heb hem wel eens gevraagd waarom de documentaire vijf uur moest duren. Zijn antwoord luidde: het gaat over de dood Ally, dat kan niet in vijf minuten.”

Ally Derks is directeur van het International Documentairefestival Amsterdam dat vandaag begint. Info: idfa.nl.