Tanja Nijmeijer, dochter van Che

Tanja Nijmeijer is deel van het nieuwe imago dat FARC zich wil aanmeten voor het buitenland. De guerrilla’s leggen het er dik bovenop: ze moet de nieuwe Che Guevara worden.

Redacteur Internationale Betrekkingen

Rotterdam. Geen Colombiaan die erin trapt. Maar het propaganda-offensief van de guerrillabeweging FARC, met Tanja Nijmeijer in de voorste linie, is dan ook vooral op de buitenwereld gericht. Daar zijn misschien nog linkse vrienden te vinden. Daar is de mythe van het romantische rebellenbestaan misschien nog nieuw leven in te blazen.

Donderdag gaan in Havana formeel de vredesbesprekingen met de Colombiaanse regering van start. Maar de strijders, ontvoerders en drugshandelaren van de FARC zijn al lang geleden begonnen hun imago op te poetsen.

Dit voorjaar verscheen op internet een filmpje van een groepje jonge strijders die wat onwennig zingen over vrede. Vorige week was er opeens een vervolg, nu met Nijmeijer op gitaar. In het oerwoud heffen de guerrillamuzikanten hun liederen aan over hun strijd tegen onrecht en over het vredesoverleg in Havana. Bij sommige liedjes heeft Nijmeijer een baret op en draagt ze een T-shirt met de iconische beeltenis van Che Guevara.

De FARC legt het er dik bovenop: ze willen van Nijmeijer een nieuwe Che maken. Het enige wat nog ontbreekt zijn een baard en een grote sigaar.

Maar Nijmeijer is slechts een deel van het nieuwe imago dat de FARC zich probeert aan te meten. In Oslo, waar vorige maand de aftrap voor het vredesoverleg werd gegeven, hield de delegatieleider van de FARC een toespraak die ook een uitgestoken hand was naar potentiële linkse vrienden in Europa.

Hij kwam uit „het Macondo van het onrecht”, zei hij met een verwijzing naar de roman Honderd Jaar Eenzaamheid van Gabriel García Márquez. Hij was naar Oslo gekomen op zoek naar vrede en sociale rechtvaardigheid voor Colombia – met zijn enorme kloof tussen arm en rijk.

Deze FARC-voorman genaamd Iván Márquez – met baard, maar ook met bril en dus geen Che – hield een lang en politiek betoog. Zeker voor het begin van vredesbesprekingen klonk het nogal strijdlustig. Hij hekelde op felle toon „de corrupte oligarchie” die in Colombia de politieke macht heeft en de grote multinationals die kleine boeren van hun land verdrijven. Met gevoel voor drama noemde hij de vrije markt „die metafysische moordenaar”. Het geharnaste karakter van zijn presentatie kreeg in de pers dan ook de meeste aandacht.

Maar er zijn wel eens woestere krijgers uit het oerwoud tevoorschijn gekomen. Deze voorman van de FARC wilde laten zien dat de moderne tijd niet aan hem voorbij is gegaan. Hij riep op tot verzet tegen genetisch gemanipuleerde gewassen, bescherming van het milieu en hij pleitte zelfs voor solidariteit met homo’s, lesbiennes en trans-, bi- en interseksuelen – en daar had je tien jaar geleden bij de gestaalde kaders van de guerrillabeweging niet mee hoeven aankomen.

Hier was iemand aan het woord wiens kritiek op de ongelijkheid niet aansloot bij Marx en Engels, maar bij de econoom en Nobelprijs-winnaar Joseph Stiglitz. Zijn aanklacht tegen het neoliberalisme zou je zo kunnen horen op een partijcongres van de SP. Zijn feiten leek Iván Márquez te ontlenen aan het recente rapport over Colombia van de UNDP, de ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties. Zo is ook uit dat document op te maken dat de ongelijke verdeling van land de kern vormt van Colombia’s talrijke problemen. En dat in Colombia de macht grotendeels ligt bij de ‘narcobourgeoisie’, veeboeren, speculanten en grote mijnbouwbedrijven.

De FARC is een misdadige en gewelddadige organisatie, die aanslagen pleegt, kleine boeren intimideert en mensen ontvoert om ze jarenlang in erbarmelijke omstandigheden vast te houden. Daar is niets romantisch aan, welke indruk ‘de dochter van Che’ ook wekt.

De guerrillabeweging heeft gelijk dat de onrechtvaardigheid in de Colombiaanse samenleving enorm is. Maar als ze daar echt iets aan wil doen, dan sluit ze vrede, legt ze de wapens neer en wordt ze een politieke partij. Voor de gewapende strijd zijn ook in Europa geen vrienden meer te vinden.