Stel dat ellendige pesten nu eens strafbaar

De zelfmoord van Tim Ribberink brengt Richard van der Weide ertoe te pleiten voor het strafbaar stellen van pesten, vanaf 10 jaar.

Opnieuw is een jong iemand tot zelfmoord gedreven vanwege jarenlange treiterij en sociale mishandeling. Onbegrijpelijk vind ik dat er in de politiek zo weinig aandacht is voor dit fenomeen, dat (jonge) mensen letterlijk kapot kan maken.

Ofschoon ik de laatste ben die voor het criminaliseren van afwijkend gedrag zou willen pleiten, denk ik dat de wetgever werk moet maken van de strafbaarstelling van pesterij, hoewel ik me realiseer dat het lastig is om te komen tot een werkbare delictsomschrijving.

Een verdachte zal zich in elk geval naar behoren moeten kunnen verdedigen in het geval van vervolging voor dit strafbare feit. Aangehaakt kan worden bij de wettelijke omschrijving van ‘belaging’ – artikel 285b Wetboek van Strafrecht. Gedrag is alleen als belaging strafbaar als er gedurende langere tijd op zeer hinderlijke, offensieve wijze en zonder toestemming inbreuk wordt gemaakt op iemands persoonlijke levenssfeer. Slachtoffers hebben dan al ondubbelzinnig kenbaar gemaakt dat ze niet gediend zijn van het gelaakte gedrag en hebben er melding van gemaakt bij de politie of hulpverleners.

Dossiervorming is van belang bij het aanpakken van toekomstig strafbare pesterij. Ouders, scholen, kinderpsychologen, jeugdzorg en andere betrokkenen zullen buitensporig jennen moeten signaleren en registreren. Op elke school zou een meldpunt pesten moeten komen, of een vertrouwenspersoon aan wie onaanvaardbaar gedrag (anoniem) kan worden gerapporteerd.

Als er sprake is van een exces, dient er eerst een officiële waarschuwing aan de treiteraar te komen, gevolgd door een tweede. Bij een derde keer kan worden besloten aangifte te doen bij de officier van justitie, die op zijn beurt diverse mogelijkheden heeft om de zaak af te doen. Dit kan variëren van een stevig gesprek met de jeugdige verdachte tot een (voorwaardelijk) sepot of dagvaarding.

Zo gaat er een duidelijk signaal uit naar actieve, querulante pesters. Ze riskeren een strafblad als ze hun gedrag niet staken. Belangrijker nog is dat er op deze wijze veel ernstig persoonlijk leed kan worden voorkomen.

Gepesten zijn een verborgen groep slachtoffers, die niet te koop loopt met zielepijn. Dit leidt doorgaans immers tot nog meer ellende voor de betrokkene. Strafbaarstelling kan dit dilemma doorbreken.

Tot slot nog een suggestie aan de wetgever: verlaag de strafbaarheidsgrens voor dit delict naar de leeftijd van tien jaar. Uit onderzoek blijkt dat potentiële daders vanaf die leeftijd zich voldoende bewust zijn van de impact van hun gedrag, en dat de aard en intensiteit hiervan dan significant toenemen. Daders zijn vanaf deze leeftijd strafrechtelijk verantwoordelijk te houden.

Richard van der Weide is advocaat te Amsterdam.