Regeringsverklaring Rutte: solide, sociaal, sterk en rechtvaardig

Mark Rutte legt de regeringsverklaring af in de Tweede Kamer. Foto ANP / Phil Nijhuis

Een solide maar sociale begroting. Sober maar solidair. Snijden maar dan rechtvaardig. De regeringsverklaring van premier Rutte waarin hij de visie van het kabinet toelichtte stond bol van de ogenschijnlijke tegenstellingen. Het kabinet neemt een boel pijnlijke maatregelen, maar uiteindelijk komen we als land daar sterker uit, volgens Rutte.

De premier begon zijn verklaring met te zeggen dat het verplichtingen schept als twee zulke verschillende partijen als winnaar uit de verkiezingen komen. Hij is tevreden dat ze daarin zijn geslaagd.

“Nederland verdient een duidelijke koers, zonder dogma’s dat Nederland sterker maakt voor de toekomst. We accepteren verschillen tussen partijen om knopen door te hakken. De samenleving is ervan doordrongen dat we de rekening samen moeten dragen.”

‘Iedereen gaat de pijn voelen’

De strekking van het betoog van Rutte was dat Nederland flink moet bezuinigen. Iedereen gaat de pijn volgens hem voelen, maar volgens Rutte begrijpen Nederlanders ‘meer dan ooit’ dat bezuinigingen en andere moeilijke maatregelen nodig zijn om de economische crisis op te lossen.

“Wereldwijd verkeert de economie in zwaar weer, Nederland wordt hard geraakt. We zijn bereid de helpende hand uit te steken om andere landen te helpen, niet tot elke prijs. Hulp moet hand in hand gaan met maatregelen om de economie gezond te maken. We kunnen niet uit de crisis groeien. Iedereen gaat de pijn voelen, daar is kabinet zich zeer van bewust.”

Rutte: regeerakoord rust op 3 pijlers:

Volgens de premier bevat het regeerakkoord al met al een lastige boodschap, die rust op drie pijlers:

1. Een solide begroting, die recht doet aan de problemen waar Nederland voor staat en het sterker maakt.
2. Een evenwichtige verdeling van lusten en lasten met een totaalpakket dat ervoor zorgt dat inkomensverschillen kleiner worden en dat van “mensen een bijdrage vraagt die het kunnen dragen”. “We blijven een fatsoenlijk land van solidariteit en soberheid.”
3. Een duurzame en vernieuwende economie, met zo min mogelijk belemmeringen voor ondernemers, investeringen in onderwijs, innovatie en groene groei. Die groene groei is een “rode lijn” door het regeerakkoord, aldus de premier.

Rutte benadrukte dat de visie van het kabinet vooral zit in de samenhang van die drie punten. In de woorden van Rutte ‘versterken’ ze elkaar. De premier somde vervolgens nog een hoop pijnlijke maatregelen op, die onverenigbaar lijken met de ambities van het kabinet, maar die hij toch probeerde positief uit te leggen. Zo leiden de kostenbesparingen in de zorg niet tot kwaliteitsverlies van de zorg. Wordt er gesneden in het budget voor ontwikkelingssamenwerking, maar blijft het buitenlandbeleid toch gericht op de verbetering van mensenrechten. En wordt sociaal leenstelsel in het onderwijs ingevoerd, maar is de ambitie desondanks om bij de top 5 in de wereld te blijven horen.

Veel onrust over inkomensafhankelijke premie

De premier kwam ook nog even terug op de inkomensafhankelijke premie, die sinds gisteren is geschrapt uit het regeerakkoord:

“Die rekening is flink opgelopen, de totale som in 2017 loopt op tot 46 miljard euro. Dat besef vormt de basis dat dit regeerakkoord kan worden uitgevoerd. Dat het niet vanzelfsprekend is, hebben we de afgelopen weken kunnen zien. Er is veel onrust geweest over de consequenties. Wat betekent het voor mijn gezin, vroeg iedereen zich af aan de keukentafel. Juist als de politiek veel vraagt van mensen, moet je het goed uitleggen.”

‘Samenwerken en bruggen slaan’

Rutte plaatste zijn tweede kabinet in een traditie van enkele roemruchte eerdere kabinetten. Hij memoreerde de pacificatie in 1917, toen het kabinet onder leiding van zijn liberale voorganger Pieter Cort van der Linden het bijzonder onderwijs en het algemeen kiesrecht regelde. Ook noemde hij de kabinetten na de Tweede Wereldoorlog van Willem Drees en het kabinet dat in 1983 het Akkoord van Wassenaar sloot. In die traditie van “besluitvaardigheid en niet weglopen voor problemen” staat volgens Rutte dit kabinet.

Wat voor overheid willen we zijn, vroeg Rutte zich hardop af. Hij gaf zelf het antwoord:

“Een slanke en doortastende overheid, die aan de kant van mensen gaat staan. Dit kabinet gaat aan de slag met een gevoel van urgentie dat we veel vragen. Maar ook met een goed gevoel en passie voor het land. Dat we over de crisis heen een een duidelijke koers gaan varen en duidelijke keuzes maken. Dat kan. Het lukt als we samenwerken en bruggen slaan.”

Het debat naar aanleiding van de regeringsverklaring duurt nog tot vanavond laat. Lees hier de volledige tekst van de verklaring. Lees hier de reactie van Wilders en een samenvatting van de speech van Zijlstra. Lees hier onze voorbeschouwing en kijk hier live mee.