Ontregelde biologische klok maakt muizen dik

Wanneer de interne biologische klok in vetcellen van muizen niet meer werkt, gaan deze nachtdieren plotseling ook overdag eten. En op een vet dieet worden ze sneller dik dan muizen met een goede klok. Dat schreven onderzoekers van de University of Pennsylvania dit weekend in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Medicine.

De onderzoekers schakelden met een geavanceerde genetische techniek het klokgen Arntl uit in vetcellen van muizen. Ze deden dat zo dat dit gen wél actief bleef in alle andere soorten lichaamscellen. Alleen de vetcellen verloren hun vierentwintiguursritme. Op het eerste gezicht leek dat niet veel uit te maken. Bij normale voeding namen de muizen evenveel in gewicht toe als gewone muizen. Maar als ze een vet dieet kregen voorgeschoteld kwamen ze veel sneller aan dan controledieren. Na drie maanden ‘snacken’ waren ze ruim 10 procent zwaarder. Dat verschil zat hem vooral in het vetweefsel; de dieren zonder vetcelklok bleken de helft meer vet te hebben.

De oorzaak van de verschillen was het moment van eten. Normaal eten muizen 70 procent van hun voedsel ’s nachts, maar de muizen met de kapotte vetklok aten maar 60 procent in de nacht. Dat gedrag is vergelijkbaar met ’s nachts de koelkast leegeten, zoals mensen wel doen. Het is bekend dat nachtelijk snacken verband houdt met overgewicht.

De onderzoekers ontdekten dat muizen met een kapotte vetklok een sterker hongergevoel hadden doordat de concentraties meervoudig onverzadigde vetzuren in het bloed veel lager waren dan normaal, en dat bovendien de pieken die normaal optreden in de concentratie van deze stoffen ontbraken. De enzymen die deze onverzadigde vetzuren maken, bleken in de vetcel onder controle van de interne biologische klok te staan. Muizen zonder klok in de vetcellen zijn daardoor altijd hongerig.

Maar wanneer hun vette dieet ook hoge concentraties onverzadigde vetzuren bevatte, bleken zij niet meer dan normaal aan te komen. De meervoudige onverzadigde vetzuren kwamen ook in het bloed, waardoor de hersenen geen hongersignaal meer kregen. De bevindingen kunnen volgens de onderzoekers leiden tot een nieuwe manier om overgewicht te bestrijden.