Obama’s tweede termijn. Levende legende ook tot legendarische daden in staat?

Foto AP / PhotoBarackObama.com

Afgelopen maart blikte president Obama vooruit op zijn herverkiezing. In een onderonsje stelde hij de Russische premier Medvedev gerust dat hij in zijn tweede termijn makkelijker kan manoeuvreren in netelige kwesties. Nu die tijd is aangebroken vragen ingewijden zich af wat dat betekent.

Wat destijds een rel werd - het was immers niet de bedoeling dat het volk zou meeluisteren - is niets anders dan een kijkje achter de schermen van het politieke bedrijf. “Ouderwets pragmatisme” is volgens Christopher Hill, voormalig Amerikaans ambassadeur in Irak, gebruikelijk voor presidenten in hun tweede termijn. Een opstelling die ze zich in hun eerste termijn doorgaans niet kunnen veroorloven, aangezien “de herverkiezing dan hun eerste prioriteit is”.

Op debatsite Project-syndicate.org somt Hill een aantal terreinen op waar Obama snel moet en kan handelen. Allereerst moet hij China inlijven als bondgenoot en niet enkel tegemoet treden als concurrent. “Goed China-beleid gaat over relaties, niet transacties”, aldus Hill. Ten tweede moet Obama beseffen dat het Midden Oosten de komende decennia een belangrijke energiebron blijft. “Of het uiteindelijk meer energie dan instabiliteit exporteert, is de vraag.”

Wie zet zich nog in voor een president die toch vertrekt?

Kenneth Mack, hoogleraar recht aan Harvard University, is wat minder optimistisch over Obama’s handelingsvrijheid. “Een herverkiezing is meestal een validatie van de populariteit van de president en zijn politieke vaardigheden, alsmede een afwijzing van wat de verliezende kandidaat voorstelde”, schrijft hij in The Washington Post. “Het zien als steun aan zijn ambitieuze agenda is echter betwistbaar.”

Toch zien presidenten dat laatste wel zo, beaamt hij. En juist die aanname is risicovol. Franklin Roosevelt, Lyndon Johnson en Richard Nixon - allen herkozen met overtuigende meerderheid - werden in een tweede termijn overmoedig en stuitten op felle tegenwerking, memoreert Mack. ‘Vietnam’ geeft hij als voorbeeld. “De geschiedenis leert dat presidenten aan kracht kunnen verliezen als ze niet voorzichtig zijn.” Verder kampt een president in zijn tweede termijn met personele problemen, weet Mack. De allianties die hem het presidentschap bezorgden, zullen zich op andere zaken gaan richten. “Vertrouwelingen verlaten mogelijk het Witte Huis voor betrekkingen elders.”

Lincoln schafte slavernij af, wat gaat Obama doen?

Ondertussen zijn Amerikaanse media druk bezig de agenda van Obama in te vullen. No More Magical Thinking, kopt The New Yorker in haar laatste editie. Daarmee bedoelt David Remnick niet zozeer dat Obama zijn ‘Hope’ uit 2008 moet omzetten in daden, maar dat hij uit het Washingtonse gekonkel moet stappen om klimaatverandering te bestrijden. Een beleidsterrein dat de president summier aanstipte in zijn overwinningsspeech. “Er zullen altijd dringende kwesties zijn die de aandacht van de politieke klassen opeisen: een echtelijk schandaal bij de CIA, een fiscale strijd, een immigratiewet, een internationale crisis. Maar uiteindelijk is er altijd een grotere dreiging die onvoorstelbare consequenties zal hebben. Nietsdoen op het gebied van klimaatverandering heeft een verraderlijke bondgenoot: de tijd.”

Obama is mogelijk behept met de wet van de remmende voorsprong. Bij zijn aantreden, als eerste zwarte president, was hij al een legende. Dit in tegenstelling tot Abraham Lincoln, die met de nodige moeite de slavernij afschafte. Obama’s aandacht zal zich moeten richten op lopende zaken: de economische crisis, de macht van China, het dreigende Iran. Gaat hij vol voor het milieu, dan zullen toekomstige generaties hem dankbaar zijn voor die legendarische zet. Keerzijde is dat hij dan een verkiezingsbelofte breekt met de huidige generatie - dat electoraat zit namelijk helemaal niet te wachten op een groene president, maar op één die hun basisvoorzieningen zeker stelt.

Volg de auteur op Twitter

    • Steven de Jong