Kranten zien Google als dief van hun webnieuws

De dagbladen hebben een haat-liefdeverhouding met Google. De strijd over Google News verhardt in Duitsland en Frankrijk.

Een kleptomaan? Een parasiet? Of een taxi die bezoekers naar een restaurant vervoert? Google News, het nieuwsoverzicht van ’s wereld grootste zoekmachine, is al met veel vergeleken. Rupert Murdoch, de baas van mediaconcern News Corp, noemde in 2009 Google News en andere verzamelsites ‘contentkleptomanen’. Volgens Murdoch kapen zij de kostbare kopij van zijn kranten.

Voorstanders van Google News zeggen dat het bedrijf slechts bezoekers bezorgt bij de sites van dagbladen. Die profiteren daar juist van. Net als een restaurant baat heeft bij de taxi die eters voor de deur afzet.

Google News, de handige pagina’s waarop Google links naar nieuwsberichten verzamelt en rubriceert van meer dan 50.000 bronnen waaronder nrc.nl, ligt opnieuw onder vuur van dagbladuitgevers in Europa. (In de VS wordt linken naar artikelen meer dan hier gezien als fair use, billijk gebruik). Het is niet de eerste keer dat Google News wordt belaagd. Het grote verschil is nu dat de kranten hulp krijgen van de overheid. De Duitse en Franse overheid overwegen het auteursrecht te verscherpen in de strijd tegen Google. Nederlandse kranten wachten ondertussen af.

Veel uitgevers zien Google als hun grootste concurrent in de digitale wereld. Zowel in aandacht van lezers als financieel. De meeste lezers, zeggen ze, hebben genoeg aan de koppen plus enkele begeleidende zinnen op Google News. En die lezers komen dan niet meer op de krantensites. Google ontkent dat: driekwart van de bezoekers van zijn News-pagina’s zou doorklikken naar het volledige artikel. Bovendien, zegt een woordvoerder van Google Nederland, sturen ze uitgevers 4 miljard clicks per maand: 1 miljard via Google News en 3 miljard via de zoekmachine. „Dat zijn 100.000 zakelijke kansen per minuut voor uitgevers.”

De tweede klacht: Google verdient geld met de krantenkopij. Het verkoopt advertenties die naast nieuwsberichten staan. Onwaar, zegt de woordvoerder van Google. „We verdienen vrijwel niets aan nieuwssites. Buiten de VS vertonen we geen reclame op Google News. Gewone zoekresultaten met links naar krantenartikelen, zijn evenmin aantrekkelijk voor adverteerders. Die staan liever naast zoekresultaten met verzekeringen, consumentenelektronica.” Recent Duits onderzoek van The Reach Group (niet betaald door Google) onderschrijft dat. Uitgevers kunnen hun sites overigens zo ‘programmeren’ dat Google ze niet doorzoekt en indexeert. Maar ja, dan lopen ze bezoek mis.

De initiatieven in Duitsland en Frankrijk gaan eigenlijk niet over auteursrecht, stelt advocaat Christiaan Alberdingk Thijm. „Ze gaan over geld.” Zijn kantoor SOLV is gespecialiseerd in auteursrecht en andere digitale zaken. „Het gaat slecht met de kranten in Europa. In dat licht moet je deze acties zien.”

Doet Google iets illegaals? „Dat hangt af van hoe je het bekijkt”, zegt Alberdingk Thijm. „Je kan zeggen: wie zijn werk online zet geeft Google toestemming te linken. Ook kan je met enige goede wil Google News een persoverzicht noemen. In de wet staat dat de pers overzichten mag publiceren van berichten uit andere media. Maar, die wet is uit 1912, en houdt geen rekening met de enorme kracht van zoekmachines.”

Aan de andere kant, stelt Alberdingk Thijm, maakt Google gebruik van cached links, momentopnames van webpagina’s die in de zoekmachine worden opgeslagen. Dat kan in strijd zijn met het auteursrecht.

Uitgevers zoeken steun, ook in Brussel. De European Newspaper Publishers’ Association (ENPA), donderdag en vrijdag bijeen in Dublin, roept de EU op „de waarde van creatieve content te erkennen en respect voor copyright in een digitale omgeving te verzekeren”. Een harmonisatie van het copyright – één auteursrecht voor heel Europa – kan helpen. Eurocommissaris Kroes (Digitale Agenda) bepleit dat al langer. Volgens Alberdingk Thijm kan Nederland het zich niet veroorloven af te wachten hoe Duitsland en Frankrijk verder knutselen aan het auteursrecht. „Dan bestaat de kans dat de hun strengere regels de basis vormen van een Europese richtlijn.”

Nog beter, zeggen experts, zoeken kranten naar innovatieve manieren om geld te verdienen online, dan hun hand op te houden bij Google. Al dan niet met behulp van de overheid.