Hout kappen helpt de olieloze Grieken de winter door

*For Marloes Story* Miltos Holidis nrc handelsblad

De economische crisis is te ruiken. In het koude noorden van Griekenland hangt de geur van houtkachels. Stookolie kost tegenwoordig 1,40 euro per liter. De brandstof, waarop de centrale verwarming in de meeste Griekse huizen werkt, is sinds de laatste accijnsverhoging voor velen onbetaalbaar. De crisis heeft Griekenland dichter gebracht bij zijn armere buurlanden Bulgarije, Macedonië en Albanië. „Mensen gaan door geldgebrek kappen”, zegt Apostolos Ainalis, directeur bosbeheer in de regio Thessaloniki.

Met de winter in aantocht is de vraag toegenomen. De prijs van hout is verdubbeld, naar ongeveer 150 euro per duizend kilo. Een gemiddeld Grieks huishouden is drie tot vierduizend euro per jaar kwijt aan stookolie. Een gezin in het noorden heeft minimaal tien ton hout per jaar nodig. Dat is zelfs met de gestegen prijzen tweederde goedkoper dan olie.

Miltos Holidis (43) in Kastania, een dorp ten westen van Thessaloniki op 1.500 meter hoogte, kon de stookolie al vóór de verhoging bijna niet meer betalen, vertelt hij. Hij verwarmt nu louter op hout, ook het water voor de douche. Net als „101 procent” van de huishoudens in het dorp, zegt hij. „Zoals een eekhoorn in de winter nootjes raapt, ben ik de hele zomer in de bossen bezig”, vertelt Holidis, die niet meer aan de bak komt nadat hij in 2009 zijn autowasstraat kwijtraakte. Hij is nu freelance houthakker en klusjesman. De potkachel pronkt in de woonkamer.

Kastania sneeuwt ieder jaar in. Op straat voor de huizen worden blokken gespleten met een machine die tegen betaling door het hele dorp wordt gebruikt. Om ze vervolgens netjes dichtbij de woningen op te stapelen. Permanente bewoners in bergdorpen, zoals Holidis, hebben toestemming een paar ton hout voor eigen gebruik uit de omliggende bossen halen. Daarnaast kunnen ze van de bosbeheerders kopen. Ze kappen ook illegaal.

Meer dan eenlingen met een kettingzaag voor privégebruik baren georganiseerde houtstropers de bosbeheerders zorgen. Zij pakken het door de gestegen prijzen op steeds grotere schaal aan, vertelt hoofd bosbeheer Ainalis in zijn kantoor in Thessaloniki: nu met grote opleggers en tonnen tegelijk. Tot en met 2009 waren er in de regio Thessaloniki gemiddeld tien tot twintig zaken tegen houtstropers. In de eerste negen maanden van dit jaar hebben patrouillerende boswachters er al 140 aangebracht.

Bij het stadje Stavros, 75 kilometer ten oosten van Thessaloniki, is een groep van een man of zes actief die boswachters met auto’s omsingelen en intimideren als ze betrapt worden. „Wij zijn onbewapend, zij hebben bijlen”, zegt Ainalis.

Intussen moeten de bosbeheerders het na twee bezuinigingsrondes zelf met de helft van de benzine doen, wat de mogelijkheden om het gebied van bijna 400.000 hectare te bewaken beperkt. Ainalis en zijn collega’s proberen de stropers te vangen door bij wegblokkades op strategische kruispunten ’s ochtends vroeg trucks te controleren. In de noordelijke steden Florina en Kastoria zijn de afgelopen weken basisscholen gesloten. Nu staat al vast dat er budget ontbreekt om de klaslokalen in de winter te verwarmen.

In de tuin van Miltos Holidis ligt tien meter hout gestapeld. Het kost hem maanden per jaar om alleen al in zijn eigen behoefte te voorzien. Kappen is een vak, zegt hij, terwijl hij in het bos boven Kastania goed droog hout aanwijst. Dan houdt een passerende zestiger Holidis aan. Waar kan hij het beste hout hakken? „In je eigen dorp”, bromt Holidis.