Groepsredigeren

‘Beste lezers, graag horen wij van jullie of deze brief te begrijpen is.” Zo begon de gemeente Nijmegen gisteren een oproep op Facebook. Het lijkt een grapje in de categorie ‘wil degene die mij niet kan horen zijn hand opsteken?’ Maar in werkelijkheid hebben we te maken met een nieuwe variant op crowd sourcing.

De gemeente postte zes standaardbrieven, zoals een ‘dwangsombeschikking’, waar een Facebookgroep commentaar op mag geven. Crowd sourcing gaat ervan uit dat veel domme mensen samen heel slim zijn. Zie Wikipedia. Zie Opsporing Verzocht. Vele handen maken licht werk en vele breinen denken verlicht.

Denken ze.

Hoe sympathiek het Nijmeegse project ook is, het blijft een onderschatting van wat er voor goed redigeren allemaal nodig is. Goed kunnen lezen betekent niet automatisch goed kunnen schrijven. Dat ervaar ik zelf wekelijks – toevallig ook in Nijmegen, waar ik dit najaar gastcolleges aan de Radboud Universiteit geef, in zowel lezen als schrijven.

Iedereen voelt aan dat er iets mis is met zo’n typisch ambtelijk zinnetje als ‘wij kunnen u ook een bestuurlijke maatregel opleggen en op uw kosten de overtreding ongedaan maken’. Maar hoe je dit begrijpelijk maakt voor – hoe zou het toch met ze gaan? – Henk en Ingrid, dat is een vak apart, te leren op al die blitse communicatie- en mediaopleidingen, de kiloknallers van het hoger onderwijs.

Daar leren ze ongetwijfeld ook dat je ‘iets met social media’ moet doen. Gewoon omdat iedereen het doet. Omdat het de toekomst is. Omdat je anders niet bestaat. Of zou het zijn om geld te besparen? Al die externe ‘communicatiestrategen’, zoals de afgestudeerden zich gaan noemen, rekenen waanzinnige uurtarieven.

Een ander bezwaar is dat deze Facebookgroep verre van representatief is. De collectieve redigeerpen zit achter minstens drie filters: de deelnemers zijn lid van Facebook, hebben interesse in dit soort experimenten, en hebben tijd over voor dit soort vrijwilligerswerk. In de praktijk zijn het grotendeels hoogopgeleide autochtone Nederlanders.

„Hebben jullie ook lezers in de leesgroep die Nederlands als tweede taal beheersen?”, vraagt Marie-Louise van der Ploeg dan ook terecht. Nee, dat is niet na te gaan, meldt projectleider Ingrid Ensing, maar ze was op Radio Gelderland, en daar heeft ze „ook specifiek mensen die minder taalvaardig zijn” opgeroepen mee te doen.

Hoeveel minder taalvaardigen zouden er én op Facebook zitten én naar Radio Gelderland luisteren? En hoeveel van hen zijn in staat om de zwakke plekken in hun eigen taalvermogen aan te wijzen?

Crowd sourcing werkt prima als het gaat om kwantiteit leveren – een massa ogen speurt mee naar relschoppers in Haren, een consumentenpopulatie denkt na over een nieuwe chipssmaak – maar zodra er professionele kennis en kwaliteit nodig is, werkt zo’n democratische massa juist remmend. Zelfs Wikipedia timmert het redactiesysteem daarom steeds verder dicht.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek een wisselcolumn met Margriet Oostveen.