Column

Deliberatieve democratie

‘Democratie’ staat deze maand op plaats 29 in de Van Dale-lijst van meest opgezochte woorden. Blijkbaar zijn veel Nederlanders onzeker over de definitie ervan. Deze luidt: ‘Staat(svorm) die aan het hele volk invloed op de regering toekent.’

Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen was de opkomst 73,8 procent; 26,2 procent van de stemgerechtigde Nederlanders koos ervoor geen invloed op de regering uit te oefenen. Maar ook onder de 73,8 procent heerst onvrede over de politiek. Niet voor niets laten boze VVD- en PvdA-stemmers nu aan Maurice de Hond weten spijt te hebben van hun stemgedrag.

Over het gebrek aan vertrouwen in de representatieve democratie wordt veel geschreven. De Vlaamse schrijver David Van Reybrouck besloot een jaar geleden tot actie over te gaan. Hij begon een politiek experiment, de G1000. Een representatieve steekproef van duizend Belgen kwam op 11 november 2011 bijeen om zich in groepjes van tien te buigen over onderwerpen variërend van de financiële markten tot een duurzaam energiebeleid. Dit was een voorbeeld van ‘deliberatieve democratie’ – raadpleging van burgerpanels als aanvulling op de representatieve democratie.

Ik ging erheen, nieuwsgierig naar het experiment. Samen met een paar andere journalisten sloop ik rond de tafeltjes. We mochten niet te dichtbij komen, om het deliberatieve proces niet te verstoren. Er werd driftig getekend op flip-overs, er werden argumenten uitgewisseld, niemand noemde elkaar knettergek. Het enthousiasme en de ernst waarmee de deelnemers zich over complexe vraagstukken bogen, waren opvallend.

Gisteravond werd in Brussel het G1000-eindrapport gepresenteerd. De initiatiefnemers spraken van een succes. Ze hadden laten zien dat burgers niet apathisch zijn; dat ze ingewikkelde onderwerpen kunnen doorgronden; dat debatten niet automatisch ontaarden in een patstelling of scheldpartij. Dat is zeker hoopgevend. Toch vraag ik me af of de deliberatieve democratie een echte oplossing biedt. Want hoe democratisch is deze vorm, als niemand de delibererende burgers heeft gekozen? En wat zullen politici doen met de conclusies van de burgertop? Waarschijnlijk zeggen ze: ‘Goh, wat interessant, bedankt’, om de aanbevelingen vervolgens in een lade te laten glijden.

Maar misschien lijk ik nu op die cynici aan wie David Van Reybrouck zich zo ergert.

Floor Rusman is redacteur en columnist van nrc.next.