Rutte II zoekt naar uitweg

De premier krijgt het zwaar in de tweede week van Rutte II: eerst moet hij een nieuw akkoord sluiten met de PvdA, dan wacht hem een pittig Kamerdebat.

Politiek redacteur

Den Haag. Er kwamen weer wat oudgedienden aan het woord, dit weekend. En ze hadden weer kritiek. Oud-staatssecretaris Robin Linschoten noemde het „raar” dat VVD-leider Mark Rutte zijn partijgenote en minister Edith Schippers (Volksgezondheid) niet bij de plannen met de inkomensafhankelijke zorgpremie had betrokken. Linschoten was te gast bij Eva Jinek op Zondag. Jacques Wallage, oud-staatssecretaris (PvdA), schoof aan in Buitenhof. Hij waarschuwde dat er nog meer pijnlijke punten in het regeerakkoord zitten, ook voor zijn partij. Zo is het beperken van de WW „een dramatische maatregel”.

Toch was het het een betrekkelijk rustig mediaweekend voor Mark Rutte en de zijnen. Oud-minister Guusje ter Horst strooide bij de VVD nog wat zout in de wonde. Op de radio zei ze dat het nivelleren van inkomens zoals dat is afgesproken „een meesterzet” van de PvdA is geweest. En natuurlijk had De Telegraaf zaterdag weer een vette kop voor Rutte in petto: ‘Middengroep toch gepakt’. En: ‘VVD houdt vast aan linkse koers’. Van De Telegraaf zullen de liberalen inmiddels niet meer van opkijken.

Nadat vrijdag het besluit werd genomen dat de inkomensafhankelijke zorgpremie niet doorgaat, is het nu wachten op het alternatief. Bronnen binnen de coalitie meldden vrijdag al dat nu wordt overwogen de belastingen te verhogen. Zo zou het hoogste belastingtarief gewoon 52 procent blijven, en dus niet dalen naar 49 procent. De tweede en derde belastingschijf gaan ook niet omlaag, maar zelfs omhoog, naar 44 tot 46 procent. Ook de arbeidskorting, een belastingaftrek voor werkenden, zou minder hoog worden voor hoge inkomens.

Grote vraag is hoe deze maatregelen voor de diverse inkomensgroepen uitpakken, en of VVD en PvdA er dus mee kunnen leven. PvdA-leider Samsom zei vrijdag dat er drie voorwaarden zijn waaraan beide partijen zich hebben gecommitteerd: de begroting moet op orde, inkomensverschillen moeten worden verkleind en de economie moet worden versterkt. Voor de VVD was tijdens de formatie het eerste het belangrijkst, voor de PvdA ligt het zwaartepunt bij het tweede. Maar voor de VVD doet het nivelleren inmiddels zo’n pijn dat de liberalen vurig hopen dat belastingverhogingen niet zulke uitschieters tot gevolg zullen hebben als bij de inkomensafhankelijke zorgpremie. Vandaag zal het Centraal Planbureau doorrekeningen van het alternatief aan de coalitie overhandigen. Daarna wil de coalitie snel een nieuw akkoord presenteren.

De druk is hoog. Opiniepeilingen – eigenlijk doen ze er nu niet toe maar voor politici zijn ze toch belangrijk – zijn desastreus. De VVD zou al bijna de helft van haar kiezers kwijt zijn. Ook is er tijdsdruk: het Kamerdebat over de regeringsverklaring staat voor dinsdag en woensdag gepland. En de VVD houdt deze week vele avondjes in het land waar Kamerleden en bewindslieden de gevolgen van het regeerakkoord uitleggen. Zo is fractieleider Halbe Zijlstra vanavond in Amsterdam. Hij hoopt ongetwijfeld met een beter verhaal te kunnen komen dan vorige week.

Kan Rutte II de harde klappen die het in de eerste week kreeg nog te boven komen? Linschoten denkt van wel. „Als er over 4,5 jaar verkiezingen zijn is dit een vervelend incident geweest en zullen VVD en PvdA op het eindresultaat worden afgerekend.” Dat is allemaal nog wel heel ver weg. Rutte II moet eerst maar eens de komende week doorkomen.