De autobelasting dreigt een soort AOW-ramp te worden

Door fiscale voordeeltjes betalen steeds minder Nederlandse autorijders belastingen. Belast weer alle auto’s, via de uitlaat, stelt Guus Peters.

Volop euforie bij autorijdend Nederland en diverse belangenorganisaties, toen duidelijk werd dat VVD en PvdA de forenzentaks zouden afblazen. Het was ook een draak van een plan, dat nooit de beoogde opbrengst van bijna anderhalf miljard euro zou hebben gehaald. Het had hooguit geleid tot een nóg massalere overstap naar kleinere en/of belastingvriendelijke auto’s of leaseauto’s met geringe bijtelling, wat de schatkist van het Rijk een andermaal grote derving van auto-inkomsten (btw, bpm, wegenbelasting) had opgeleverd.

De Nederlandse autokoper is immers kampioen aanpassen. Er hoeft maar ergens een maas in de wet te zijn en in zijn jacht op goedkope kilometers duikt de Nederlandse automobilist er met graagte in. Voorbeelden zijn er te over. Wat te denken van de ettelijke duizenden particulieren die in de jaren negentig rondreden in auto’s op grijs (bestelwagen)kenteken, omdat daarvoor geen belasting hoefde te worden betaald? Het ontbreken van een achterbank en ander comfort werd voor lief genomen.

En hoe is het te verklaren dat Renault Nederland de verkopen van de Mégane 1.5 Diesel in het derde kwartaal van 2012 zag verviervoudigen naar maar liefst tienduizend exemplaren? Dat gebeurt echt niet omdat die Mégane ineens zo’n geweldige auto is. Dat gebeurt overwegend uit financiële motieven: omdat het ding bij zakelijk gebruik slechts 14 procent fiscale bijtelling heeft en voor particulieren is vrijgesteld van motorrijtuigenbelasting.

Eenzelfde tendens is waarneembaar bij de zogenaamde plug-in hybrides. Dat zijn auto’s met een elektromotor en een ‘gewone’ brandstofmotor, die oplaadbare accu’s hebben. De Opel Ampera en de Toyota Prius zijn daar voorbeelden van. Voor die auto’s is er opeens een enorme belangstelling onder met name zakelijke rijders. Die kunnen écht hun dagelijkse ritten niet volledig elektrisch afleggen, verstoken dus ook benzine, maar vanwege hun elektrische – en dus vermeend schone – status hebben auto’s als deze nul procent fiscale bijtelling. Dat scheelt de berijder al gauw zo’n 4.000 euro netto. De nadelen van deze hybride-auto’s (vaak minder ruimte, geen mogelijkheden voor een aanhanger) worden voor lief genomen.

Ten slotte is het geen toeval dat momenteel een op de drie nieuw verkochte auto’s in ons land een klein karretje is, van het kaliber Volkswagen Up of Peugeot 107. Voor dat soort auto’s hoeft geen wegenbelasting te worden betaald en evenmin bpm (Belasting op Personenauto’s en Motorrijwielen). De aanschaf van dat soort kleine en milieuvriendelijke auto’s is lang aangemoedigd door de overheid – vooral uit milieuoogpunt – maar inmiddels schiet diezelfde overheid zich ermee in de voet. Er is geen, of in elk geval te weinig, rekening gehouden met de immer calculerende autokopers.

Inmiddels dreigt een situatie als bij de AOW: een toenemend aantal automobilisten betaalt weinig tot geen autobelastingen en een almaar slinkende groep bezitters van iets grotere of écht grote auto’s betaalt alles. Die ongelijkheid opheffen is een mooie uitdaging voor het nieuwe kabinet, in casu de nieuwe staatssecretaris van Financiën. Zeker nu een stelselwijziging via het ‘anders betalen voor mobiliteit’ er de komende zeven jaar ook niet komt en de CO2-doelen voor nieuw verkochte auto’s al gehaald zijn.

De oplossing ligt voor de hand: voer een systeem in waarbij – bijvoorbeeld aan de hand van een objectief instrument als de CO2-uitstoot – weer een belasting op álle auto’s wordt geheven. Bezitters van kleine, zuinige auto’s betalen weinig en wie perse in een achtcilinder sportwagen of een SUV met vijf liter motor wil rijden, betaalt dienovereenkomstig meer. Zo houdt de overheid de regie in handen en blijft de schatkist verzekerd van inkomsten, die naar evenredigheid worden opgebracht. Als dat dan allemaal wordt geregeld bij de aankoop van een voertuig (en dus in de bpm), kan de bijtelling voor alle auto’s weer gewoon gelijk worden. En betalen ook álle automobilisten weer motorrijtuigenbelasting voor het gebruik van de weg.

Guus Peters is freelanceautojournalist .