Brieven over Philipp Blom

Het humanisme komt voort uit het christendom

Historicus Philipp Blom heeft gelijk als hij stelt dat we ons nog steeds laten leiden door ons religieuze – lees: christelijke – verleden door de term ‘atheïst’ te gebruiken (Opinie, 5 november). Als historicus stelt hij evenwel teleur als hij vergeet dat het humanisme, dat hij zo vurig bepleit, een vrucht is van het door hem zo vermaledijde christendom. Het humanisme zoals het Humanistisch Verbond dat bepleit, is onbekend buiten de westerse – lees: christelijke – wereld.

Nergens komt het verband met het christendom beter tot uiting dan in het feit dat het Humanistisch Verbond een figuur als Erasmus rekent tot een van zijn belangrijkste iconen. Hij was een humanist, maar ontegenzeggelijk ook een christen. Het humanisme van het Humanistisch Verbond is het beste te beschouwen als een geseculariseerde vorm van christendom.

Waarom zou je het christendom dan zo denigrerend benaderen en reduceren tot een sprookje, zoals Blom doet? Zoals hij zelf stelt, wordt ons doen en laten nog steeds bepaald door dit christendom. Het heeft zich bij velen verinnerlijkt in moreel gedrag. Hiervan is de wereld zeker niet altijd slechter geworden.

Paul van Velthoven

Rijswijk

Blom is nou niet bepaald tolerant tegenover religie

‘Atheïsme is foute term voor gezond verstand.’ Zo vat NRC Handelsblad de Socrateslezing van Philipp Blom samen. Bij lezing van de verkorte versie valt dit wat tegen. Blom besteedt veel aandacht aan het voor hem moeilijk verteerbare feit dat het woord ‘atheïst’ hem koppelt aan mensen met een hardvochtig en fundamentalistisch geloof die je vliegende tapijten willen aansmeren. Het is niet waarschijnlijk dat veel mensen deze koppeling maken.

Ook geeft hij een opsomming van kwalijke kanten van het christendom, dat aanspraak maakt op een privilege qua respect en tolerantie. Blom verwacht meer van een beeld van de mens als dier dat in essentie niet rationeel is en dat is vervuld van emotionele en, zo men wil, spirituele behoeften. Hierin wordt voorzien door mededogen en levenslust.

Dit lijkt wel erg veel op een vliegend tapijt. Over tolerantie hoeft het menselijke dier kennelijk niet te beschikken. Die komt niet van pas ten opzichte van religie.

Hopelijk is er ook nog gezond verstand dat er anders over denkt.

A.L. de Werker

Groningen

Blom mist Bijbelkennis

Het is jammer voor Blom, maar wie zegt niet in een god te geloven, heet een ‘atheïst’. Dat ben je zeker als je van mening bent dat ‘alle religies primitieve sprookjes zijn die meer kwaad doen dan goed’.

Toch vindt Blom ‘religie nog wel relevant in een seculiere samenleving als de Nederlandse’. ‘Waarden en uitgangspunten van het christendom’ zijn dus nog steeds van belang, maar ze worden al duizenden jaren gebracht in de vorm van ‘sprookjes’.

Uit een dergelijke betiteling blijkt dat Blom – ‘historicus’! – geen noemenswaardige Bijbelkennis heeft. Dus weet hij ook niet dat wat hij ‘sprookjes’ noemt omhulsels zijn van zinvolle gedachten en humane levensopvattingen. Deze zijn van grote waarde, juist in deze tijd – mits kundig bestudeerd en uitgelegd. Duidelijk is dat deze gedachten en opvattingen voor velen zijn verbonden met het begrip ‘God’.

Ds W.A.Hage

Dronten