Berlijn - dealingroom: speculeer! Alstublieft?

De Amerikaanse verkiezingen waren dan wel van het grootste belang, in Europa lijken ze slechts te hebben gefungeerd als pauzevoorstelling, waarna de hoofdact gewoon doorgaat. Gisteren fungeerde de krant Welt Am Sonntag als lanceerplatform voor de volgende fase van de eurocrisis. De Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schaüble, zei daar dat Griekenland niet hard genoeg zijn best heeft gedaan om aanspraak te maken op een volgende Europese steunstorting van 31,5 miljard euro. Het Griekse parlement nam vannacht weliswaar een nieuwe begroting met draconische bezuinigingen aan, maar Schaüble wist dagen daarvóór kennelijk al dat dit niet genoeg zou zijn.

De vergadering van Europese ministers van Financiën vandaag, overigens de eerste van minister van Financiën Dijsselbloem, zou nog geen groen licht geven voor de storting. Dat is des te nijpender omdat Griekenland vrijdag vijf miljard euro nodig heeft om zijn verplichtingen op de geldmarkt te voldoen. Het onderpand dat Griekse banken voor de financiering daarvan aan de ECB verschaffen is daarvoor van onvoldoende kwaliteit.

Crisis, kortom. of in ieder geval de dreiging van crisis. Maar weten we nog precies waarom? De kredietcrisis bracht grote onevenwichtigheden binnen de eurozone aan het licht. Het Griekse begrotingsbedrog maakte de crisis acuut op de financiële markten, waarna Griekenland zelf, Ierland en Portugal door de financiële markten zodanig in de hoek werden gedrukt dat zij noodhulp moesten aanvaarden. De rest is inmiddels geschiedenis, maar het mechanisme was als volgt: markten schrikken, staatschuld daalt in koers, rentelasten schieten omhoog, eurozone gedwongen tot actie.

Schaübles optreden van gisteren lijkt de causaliteit hier om te draaien – een tactiek die Duitsland van tijd tot tijd al een jaar of anderhalf hanteert. Alleen druk op de ketel kan de hervormingen in de eurozone teweeg brengen die Duitsland graag wenst. Zonder signaal van de financiële markten is die druk er niet, want dan zouden de zondaars in de eurozone gewoon op de markt terecht kunnen voor hun financiering.

Nu is er de laatste maanden sprake van enige rust in het eurogebied, niet in de laatste plaats door de belofte van de ECB om onder voorwaarden ongelimiteerd staatsobligaties op te kopen van probleemlanden. En door de Amerikaanse verkiezingen, die voor afleiding zorgden. De markt is tenslotte een man: hij kan maar één ding tegelijk. Het lijkt er bijna op dat het nu zaak is voor Berlijn om de markt weer naar de eurocrisis toe te trekken. Heren speculanten: doe uw werk! Alstublieft? Want zonder markt geen crisis, en zonder crisis geen hervormingen. Maar zo onderhand wordt vergeten waar het ook alweer om begonnen was. Zuid-Europeanen hebben daar, volgens het stereotype, een naam voor: een vete.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.