Bank Spanje weer de beul

De zelfmoord van een vrouw die haar huis kwijtraakte, heeft in Spanje tot volkswoede geleid. Straks moeten banken misschien twee jaar wachten tot ze mogen uitzetten.

REFILE - CLARIFYING CAPTION A card, candles and flowers lie close to where Amaia Egana, a 53-year-old woman, threw herself out of her fourth-storey apartment window in Basque Country as court officials came up the stairs to evict her on Friday, in Barakaldo November 10, 2012. The card reads "La Caixa (bank) extorts and causes the death of Amaia". Spain's Prime Minister Mariano Rajoy said on Friday that the government would introduce measures to protect families from eviction for non-payment of mortgages. REUTERS/Vincent West (SPAIN - Tags: POLITICS CIVIL UNREST REAL ESTATE BUSINESS) REUTERS

Correspondent Spanje

Madrid. Na de zelfmoord van een 53-jarige vrouw is in Spanje grote maatschappelijke ophef ontstaan over de golf van huisuitzettingen in het land. Amaya Egaña sprong vrijdagochtend uit het raam van haar woning op de vierde verdieping van een appartementencomplex in Baskenland. Enkele tellen eerder hadden een rechtbankmedewerker en een vertegenwoordiger van de CaixaBank bij de vrouw aangebeld om het appartement te confisqueren. De rechter liet daar recentelijk beslag op leggen, omdat Egaña en haar man hun hypotheekschuld niet langer afbetaalden.

Het is een lot dat veel meer Spanjaarden trof, of dreigt te treffen. Sinds het uitbreken van de economische crisis vijf jaar terug lieten rechters beslagleggen op bijna 400.000 woningen. En het tempo loopt op. In de eerste zes maanden van dit jaar tot gemiddeld 519 uitzettingen per dag.

Amaya Egaña is niet de eerste met uitzetting bedreigde huiseigenaar die zelfmoord pleegt. Maar de dood van de vrouw, die door haar buren als „heel normaal” en „beleefd” wordt omschreven, ontketende de afgelopen dagen landelijke verontwaardiging. In Barakaldo, het stadje waar Egaña woonde en in de jaren tachtig voor de centrum-linkse arbeiderspartij in de gemeenteraad zat, gingen vrijdagavond al duizenden mensen uit protest de straat op.

Politici, de nationale ombudsman en bisschoppen riepen de dagen erna op een einde te maken aan „het drama” van de uitzettingen. Vertegenwoordigers van de rechterlijke macht lieten zaterdag weten dat ze de huidige hypotheekwetgeving niet langer willen volgen. Kutxabank, een groep van Baskische spaarbanken, maakte bekend alle onteigeningsprocedures voorlopig op te schorten. Filialen van CaixaBank werden besmeurd met rode verf en ondergespoten met leuzen als ‘moordenaars’.

De woede over de huisuitzettingen smeult al jaren. In enquêtes zeggen Spanjaarden dat banken in de crisis te gemakkelijk wegkomen, terwijl burgers de rekening betalen. Dat banken met belastinggeld overeind worden gehouden maar tegelijkertijd burgers op straat zetten, begrijpt niemand. Dat komt ook doordat banken sinds het uiteenspatten van de vastgoedzeepbel eigenaar zijn geworden van honderdduizenden nieuwbouwwoningen die nu ongebruikt leegstaan.

Door heel het land zijn actiegroepen opgestaan tegen de uitzettingen. Zij verhinderen deze fysiek door een menselijk cordon te vormen om de woning zodra de bank de sleutels komt opeisen. Het levert bewoners enkele maanden respijt op waarin ze er soms in slagen soepeler betalingsvoorwaarden te bedingen. Anderen weten met de bank af te spreken dat ze hun oude koophuis voortaan mogen huren.

De huidige ophef zet vooral de centrum-rechtse regering-Rajoy onder druk. Eerder dit jaar kwam zij met een ‘code van goed gedrag’ die banken via belastingprikkels verleidde minder bruusk op te treden. Die heeft vooralsnog weinig effect. Premier Rajoy liet zaterdag weten haast te maken met een al langer beloofde aanpassing van de hypotheekwetgeving. De regering zou overwegen een moratorium van twee jaar in te stellen op uitzetting van families met kinderen en andere kwetsbare groepen.

De ruimte bij elke wetswijziging is echter beperkt. De actiegroepen bepleiten dat huiseigenaren voortaan hun sleutels bij de bank kunnen afgeven om vervolgens overal vanaf te zijn. Juristen wijzen erop dat het moeilijk is om met terugwerkende kracht de voorwaarden in afgesloten hypotheken aan te passen.

Bovendien zou een versoepeling van de wet kunnen leiden tot veel meer wanbetaling. Dit terwijl een deel van de bankensector al wankelt door het instorten van de huizenmarkt. Dat de Spaanse wet vergeleken met andere landen relatief streng is, heeft massale wanbetaling van burgers tot nu toe voorkomen. Iemand die zijn huis verliest is de rest van zijn leven persoonlijk aansprakelijk voor de restschuld die overblijft na de executieveiling. Dit maakt dat veel families de afgelopen jaren alles op alles hebben gezet geen wanbetaler te worden.