Affaire Petraeus probleem voor Obama

Met het aftreden van CIA-directeur Petraeus voor een buitenechtelijke affaire, is zaak nog lang niet voorbij. Het Congres wil nader onderzoek.

The Daily Beast, de veelgelezen website van Newsweek, publiceerde vorige week maandag een artikel over twaalf ‘levenslessen’ van David Petraeus, toen nog directeur van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA. Zijn lessen gaan over leiderschap en integriteit, aldus het artikel. Eén: geef het goede voorbeeld. Twee: formuleer een duidelijke viFBIsie. Vijf: „We maken allemaal fouten. Het is de kunst ze te herkennen en toe te geven, waardoor je ervan kan leren.”

De auteur van het stuk was Paula Broadwell (40), die eerder dit jaar een biografie over Petraeus schreef. Donderdag gaf Petraeus toe dat hij jarenlang een geheime relatie met Broadwell heeft gehad. Hij bood zijn ontslag aan president Barack Obama aan en een dag later maakte hij zijn aftreden bekend. In een verklaring schreef hij dat hij spijt had van zijn buitenechtelijke affaire. De carrière van de meest onderscheiden militair sinds de Tweede Wereldoorlog, net zestig, wasvoorbij.

De affaire van Broadwell en Petraeus gaat om veel meer dan een pijnlijke privézaak voor twee gezinnen – Petraeus en Broadwell hebben allebei een partner en twee kinderen. De kwestie kan tot een enorme crisis in de Amerikaanse inlichtingendiensten leiden, en grote politieke gevolgen hebben voor de pas herkozen president Obama. De president vertrouwt op Petraeus en heeft hem nodig nu een pijnlijk dossier weer op tafel ligt in Washington: de dood van vier Amerikanen in het Libische Benghazi.

De FBI, zo bleek dit weekend, heeft in het geheim de gangen van Petraeus onderzocht. De maîtresse blijkt lange tijd, wellicht jarenlang, toegang te hebben gehad tot geheime informatie uit de top van de inlichtingendienst. Ook suggereren anonieme medewerkers van Petraeus in de Amerikaanse pers dat veel mensen wisten van de affaire. Ze namen het risico voor lief dat geheime informatie naar buiten kwam, of Petraeus in een chantabele positie kwam. The New York Times meldt vandaag dat de FBI al in de zomer van de affaire op de hoogte was. Congresleden zijn geërgerd dat ze niet eerder op de hoogte zijn gebracht.

Tot vrijdag gold Petraeus als het toonbeeld van de onkreukbare ex-militair. Veertig jaar lang bouwde hij aan zijn reputatie in het leger. Hij werd eindverantwoordelijke in Irak, en later in Afghanistan. Journalist Bob Woodward, auteur van het boek Obama’s oorlogen (2010), omschrijft hem als een workaholic. Petraeus’ aanzien was vooral gestegen in Irak, waar hij met extra troepen probeerde het geweld terug te dringen. Woodward schrijft dat Petraeus de begrafenis van zijn vader miste omdat hij het druk had in Irak. Sinds vorig jaar is hij directeur van de CIA. In die functie trad hij zelden in de openbaarheid.

In 2006 leerde Petraeus Paula Broadwell kennen bij een etentje. De dan 34-jarige vrouw had carrière in het leger gemaakt als contra-terreur-expert. Tijdens het etentje, schreef Broadwell later, bleek dat zij en Pe-traeus veel interesses gemeen hadden. Broadwell kreeg hulp van Petraeus aangeboden bij haar onderzoek. Ze voerden al joggend in Washington gesprekken, en zij bezocht hem in Afghanistan. Daar ontstond het idee van een biografie van Petraeus. Het boek verscheen in januari dit jaar.

Anonieme medewerkers zeggen in The Washington Post dat ze verbaasd waren dat Petraeus zo veel toegang gaf aan Broadwell. Ze had geen enkele journalistieke ervaring. De biografie gaat vooral in op Petraeus’ leiderschapskwaliteiten, en, volgens de auteur, zijn vermogen mensen te enthousiasmeren voor verandering. De biografie kreeg vrij slechte kritieken, omdat het volgens de meeste recensenten neigde naar een hagiografie. Rolling Stone noemde Broadwell „een semi-woordvoerder”, die alles wat Petraeus zegt, voor waar aanneemt. Jon Stewart vroeg in januari in zijn tv-programma The Daily Show aan Broadwell: „Is hij geweldig? Of is hij ongelooflijk geweldig?” Broadwell: „Hij heeft heel veel energie. Die put hij uit het feit dat hij het verschil kan maken.”

In haar bewondering voor de generaal stond Broadwell niet alleen. Journalisten die Petraeus de laatste jaren volgden, discussiëren nu op Twitter over de vraag of ze de generaal niet te veel de lucht in hebben geschreven. Spencer Ackerman van de website Wired schrijft schuldbewust: „Zoals zo veel journalisten speelde ik een rol in de legendevorming rondom David Petraeus. Goed, Paula Broadwell schreef de ultieme hagiografie (..). Maar ze was nauwelijks uniek (behalve misschien wat betreft het slapen met Petraeus).”

Veel is nog onduidelijk, maar de zaak kwam aan het licht nadat een vrouw de FBI benaderde omdat ze dreigmails kreeg. Dat was de 37-jarige Jill Kelley uit Tampa, een goede vriendin van Petraeus. Na onderzoek bleek dat het om mails ging die vanaf Broadwells e-mailaccount waren verstuurd. Paula Broadwell had de vrouw bedreigd, en Kelley zocht bescherming bij de FBI. Tijdens dit onderzoek werden seksueel getinte mails tussen Petraeus en Broadwell aangetroffen.

Een van de vele vragen die nog onbeantwoord zijn is waarom Petraeus, ondanks zijn hoge en gevoelige functie als directeur van de geheime dienst, vrij toegankelijk was voor iemand van buiten. Hij had de leiding van twee oorlogen, en als CIA-chef was hij medeverantwoordelijk voor de geheime oorlog met onbemande vliegtuigen in onder meer Pakistan, Jemen en Afghanistan. Onduidelijk is nog welke informatie Broadwell inzag, wanneer precies de affaire begon en stopte, en en wat ze deelde met de buitenwereld. The Washington Post schrijft dat Broadwell erg trots was op haar contact met Petraeus, en op Facebook veel details met haar vrienden deelde. Bronnen bij de CIA lieten weten dat Petraeus moest aftreden omdat hij chantabel was, maar dat was hij dus al jaren.

Het komt verder zelden voor dat de ene inlichtingendienst, de FBI, de andere onderzoekt – laat staan het hoofd ervan. Obama zou volgens Amerikaanse kranten pas woensdag op de hoogte zijn gebracht. Tijdens de verkiezingscampagne werd hij dus niet geïnformeerd. Daarbij komt nog dit: de CIA staat voor een cruciale periode, nu het Congres hoorzittingen gaat organiseren over de aanvallen op de Amerikaanse doelen in Kairo en Benghazi, in september.

Daarbij kwamen in Benghazi vier Amerikanen om het leven, onder wie twee CIA-medewerkers. De zaak ligt uiterst gevoelig. Republikeinen beschuldigen Obama ervan dat zijn regering, geholpen door de CIA, de aard van de aanvallen verzweeg om geen last te krijgen in de campagne. Petraeus was volgens de voorzitter van de commissie die ‘Benghazi’ wil onderzoeken, de Republikein Peter King, in die kwestie de „kroongetuige”. Hij had zich donderdag bij het Congres moeten melden voor een hoorzitting, maar hoeft na zijn ontslag niet meer te komen. De timing van Petraeus’ vertrek voedt speculaties dat het tijdstip waarop de affaire naar buiten kwam niet toevallig is.