Plant nu een Reinette van Ekenstein

Het is het seizoen om een fruitboom te planten. bezoekt kwekerij

De Vrolijke Noot.

Lucie Verstappen en Harrie van Noort van boomkwekerij De Vrolijke Noot in Wapserveen.

Wie droomt van een appelboom in de voortuin of blauwe bessen tussen azalea en erica moet toeslaan, want het pootseizoen van fruitbomen en -struiken is gestart. In het beekdal van de Wapserveense Aa, zuidwest Drenthe, ligt biodynamische kwekerij De Vrolijke Noot, en dat is nu the place to be voor fruit- en notenbomen; die plant je tussen november en maart, als het blad eraf is en de sapstromen rusten. Op voorwaarde dat strenge vorst uitblijft, zodat je nog een pootgat kunt graven.

De 4,2 hectare van De Vrolijke Noot vormen een oase, ook op een woeste herfstdag. De lage zon piept tussen blauwgrijze wolken door en laat het terrein gloeien dankzij verkleurende bladeren. Hier, randje Wapserveen, drijft Harrie van Noort sinds 1979 zijn biodynamische kwekerij, met partner Lucie Verstappen. Het entreepad voert tussen fruitstruiken en -bomen door naar een rode keet. De houtkachel snort, er is koffie én Lucie’s cake met blauwe bessen. „Je kunt de bessen uitstekend invriezen, dus bak ik de cake ook buiten het seizoen om.”

Waar Lucie zich graag toelegt op de teelt en verzorging van een hectare aan blauwe bessen, en het terrein erg sfeervol en uitnodigend maakte, is Harrie de fruitbomenman pur sang. „Ik houd mijn hele leven al van fruit. Mijn vader had een groentezaak in Wassenaar en daar pikte ik als kind pruimen uit de kist om in de vriezer te leggen, als ijsje. Later, tijdens mijn jaren op Warmonderhof, de biodynamische vakopleiding voor land- en tuinbouw, onderhield ik een privéboomgaard, met ongelooflijk veel oude fruitrassen. Denkend aan die plek zie ik de bomen nog stuk voor stuk voor me. Ik leerde er hoe oude rassen zich in hun volwassenheid zouden ontwikkelen. Vervolgens werkte ik in verschillende boomkwekerijen om het vak onder de knie te krijgen, ook enten en oculeren; methodes om fruitbomen te vermeerderen.”

In 1979 belandde Van Noort in Zuidwest-Drenthe, vanwege de goede aarde (zand met flink humus en wat beekklei erdoor), én, zoals hij droog toevoegt: „Omdat de grond in Wassenaar voor mijn beoogde kwekerij iets te duur was.” In Wapserveen begon hij met de teelt en verkoop van aardbeien – zo bouwde hij een klantenkring op – en startte De Vrolijke Noot, met honderd fruitbomen. „Langzamerhand groeide het bedrijf. Nu staan hier honderden soorten en duizenden bomen, waaronder veel historische rassen. De naam van de kwekerij slaat op het feit dat hier vroeger louter koeien graasden; in dat landschap vormde de kwekerij een uitzondering, een vrolijke noot. Bovendien zing ik al mijn hele leven in koren; ons logo is een combinatie van een zestiende muzieknoot en een uitbottende walnoot.” Logisch dat je hier óók terecht kunt voor hazel- en walnootbomen.

De Vrolijke Noot wordt biologisch-dynamisch gedreven, met respect voor flora en fauna. Dus vind je hier ook paddenpoelen, gemengde houtwallen, beukenhagen en ruw struweel. Ook wordt de kwekerij bewoond door een IJslandse pony „die hier rustig oud mag worden”, en twee bejaarde zwartblesschapen die, zoals schapen al eeuwen doen, het gras in de boomgaard bijhouden.

In heel praktische zin houdt de biodynamische methode in: geen bestrijdingsmiddelen noch kunstmest en grote zorg voor de bodemkwaliteit, door onder meer het werken met compost. De grond is rijk aan bodemleven, zodat de fruitgewassen hier een stevig wortelgestel kunnen vormen, de basis voor een gezonde groei. Lucie vult aan: „Ons assortiment is gericht op bomen en struiken die het in ons klimaat goed doen. Ze groeien rustig op, dat geeft ze stevigheid en de beste kans van slagen.” Harrie: „Ook typerend voor ons is dat wij bomen met een verhaal verkopen. Graag vertellen we de klant over de historie, de beste plek in de tuin, snoeiwijze en verzorging.” Niet voor niets biedt De Vrolijke Noot snoeidemonstraties en -cursussen aan waar deelnemers zelf aan de slag kunnen. De nazorg gaat ver.

Rondlopend tussen bomen als de klassieke stoofpeer ‘Zoete Brederode’ of de verrukkelijke, late pruim ‘Anna Späth’ word je als vanzelf aangestoken, hebberig naar een eigen fruitboom. Harrie: „Dat kan! Zelfs in een kleine stadstuin is een vruchtboom zoiets bijzonders. En je hebt direct gasten: de vogels. We hebben zelfs kramsvogelappelbomen, met oranjegele vruchten die tot Kerst aan de boom blijven. Echte vogeltrekkers. Wij voeren naast hoogstambomen ook veel halfstam- en laagstambomen, die voor kleinere tuinen heel geschikt zijn.”

Een groot assortiment jonggoed staat al klaar in het vak waar de bomen vanuit de kwekerij worden neergezet. Bij het rooien worden de wortels deels afgestoken, dat geeft een compacte wortelpruik en zorgt ervoor dat de boom zich snel settelt op zijn nieuwe bestemming. Ik zag enorm veel klassiekers (zoals de appels ‘Reinette van Ekenstein’, ‘Dubbele Bellefleur’ en ‘Lunterse Pippeling’) en bijzonder spul: amandel, kweepeer, mispel, tamme kastanje en druiven die je zelfs buiten kunt telen. En talrijke soorten noten, natuurlijk. Ik denk zelfs hele vrolijke.

De Vrolijke Noot is open op vrijdag en zaterdag van 09:00 uur tot 17:00 uur, van november 2012 t/m april 2013, of op afspraak; laagstambomen vanaf 12 euro, hoogstambomen vanaf 23 euro; devrolijkenoot.nl, 0521-321580