Column

NRC goes America – maar gaat de krant dan straks ook Deutschland?

En ondertussen, in de rest van de wereld…

Amerika gaat voorwaarts met Obama. Dat weten we in elk geval na ruim een week van speciale bijlagen NRC goes America bij de krant, met tientallen reportages, interviews, opiniestukken en columns.

Een handvol lezers spoelde die Amerikaanse golf danig over de schoenen. ‘Bij de zoveelste plank informatie over de VS was mijn verzuchting: ietsje minder graag’, aldus een lezeres uit Moerkapelle. Anderen vonden het zelfs ‘dweepziek’ of getuigen van buitenproportionele ‘adoratie van Amerika’.

Ja, het was veel. Dat was ook de bedoeling. Een team van twaalf verslaggevers zwermde als een bijenkolonie over het land uit, om alles in kaart te brengen wat de lezer ook maar enigszins zou kunnen interesseren: politiek, cultuur, economie, en natuurlijk de inheemse bevolking (de krant bracht 21 portretten van 21-jarige Amerikanen).

Die geconcentreerde journalistieke aandacht past bij de rol die Nederlandse kranten hebben overgenomen van de weekbladen: volledige en diepe berichtgeving over een thema. Veel, maar je kan er – als het goed is – ook veel van opsteken.

En dat kon gelukkig, want al die bijlagen hadden wel lezenswaardige stukken, van een overzicht van Amerika’s positie in de wetenschappelijke wereld tot geopolitieke analyses en een speelse productie van de uitgaansbijlage Lux (dat die verscheen terwijl New York nog tolde van orkaan Sandy is dan weer typisch Oud-Wereldse tragiek...)

De keerzijde van die aanpak is natuurlijk dat, als het thema je maar matig interesseert, het een lange gang wordt naar de papierbak. Hoewel, het kwam goed uit dat er ook nog eens donderend politiek nieuws uit eigen land was, zodat Amerika het rijk niet alleen had in de kolommen. Zaterdag bracht de krant een onthullende reconstructie van de formatie, maandag een schitterende bijlage met de geannoteerde Regeringsverklaring – een bewaarnummer voor burgers, in de soms helaas dood gewaande traditie van een paper of record.

Al die massieve aandacht voor Amerika zegt natuurlijk ook iets over Nederland, dat zichzelf al enkele decennia het bruggenhoofd vindt van de Amerikaanse populaire cultuur in West-Europa.

Vanaf de jaren zestig heeft Nederland de blik gestaag gewend van de burgerlijke Franse en Duitse cultuur naar de Amerikaanse, voor al uw trends, televisie en taalgebruik. De meeste Nederlanders spreken dan ook geen Engels, maar Amerikaans. „Komen jullie uit Texas?”, vroeg een leraar op mijn middelbare school al eens, in duidelijk geïrriteerd Oxford-Engels.

Half Nederland denkt het land bovendien te kennen als zijn broekzak, door vakanties, studiereizen en werkbezoek. Bij de eredienst voor volkszanger André Hazes in de Amsterdam Arena, in 2004, memoreerde zijn zoontje dankbaar „de vakanties in Amerika”.

Terwijl Obama op de keper beschouwd van meet af aan de grootste kans had te winnen, werd de spanning rond de jongste presidentiële ‘race’ dan ook eindeloos opgevoerd, inclusief het kinderachtige ezeltje en olifantje dat de NOS liet galopperen. Deze krant gaf plankgas met een hele reeks bijlagen.

Maar is die koortsachtige Holland Amerika Lijn nog wel van deze tijd? Obama heeft zich nog nooit in Brussel laten zien, mopperde een lezer, en niet voor niets.

Dat klopt, de wereld is de afgelopen jaren een behoorlijke slag gedraaid. Voor Amerikanen, ook voor die in het Witte Huis, is Europa inmiddels weer ver weg en lonkt de Pacific. De blikrichting van de hele wereld verschuift naar opkomende machten, China en India voorop. Go east, young man!

Is droomland Amerika dan journalistiek gesproken niet een beetje de frontier van gisteren?

Toch ook weer niet helemaal. Niet alleen blijft het land een wereldmacht, maar de uitslag van deze verkiezingen laat ook zien dat er een ander Amerika is ontstaan. Romney voerde campagne in het land van Ronald Reagan, maar dat bestaat niet meer. Obama wist zijn coalitie van ‘nieuwe Amerikanen’ opnieuw te mobiliseren: latino’s, zwarten en jongeren. Dat Amerika in kaart brengen, lijkt me een volgende opdracht voor de krant (er zal dus nog wel meer komen).

Maar waar laten we de écht nieuwe Nieuwe Wereld?

Gelukkig was de krant China niet vergeten, al moest de tweede macht ter wereld het doen met de reguliere nieuwspagina’s. In Beijing (niet langer ‘Peking’, zie de lezersbrief onder deze rubriek) begon donderdag het congres van de Chinese Communistische Partij, dat een aanwijzing oplevert wie straks de nieuwe president van het land zal worden.

Een communistische partij heeft ook een iets andere dynamiek dan het circus van Amerikaanse verkiezingen – wat de berichtgeving er, nog afgezien van de taalbarrière, ook niet makkelijker op maakt.

Internationaal redacteur Juurd Eijsvoogel verbond de twee verhalen voorafgaand aan de verkiezingen en het partijcongres (Spannende dagen in de VS en China, 3 november). Die dag trok de krant ook twee pagina’s uit voor een reportage van correspondent Oscar Garschagen (Chinese dromen). Een onheilszwanger stuk, vol ‘onvervulde dromen’ van Chinezen en ‘grote scheuren’ in de politieke stabiliteit.

Donderdag zette de krant China op de voorpagina – waar, tot mijn vreugde, sinds kort behalve analyses ook weer gewoon nieuws staat.

Wie weet wordt het dus tijd voor een ‘NRC-team China’.

Laten we trouwens de buren niet vergeten: in Duitsland zijn in 2013 verkiezingen die voor Europa mogelijk nog van groter belang zijn dan de Amerikaanse. Met een Noordhollands-Texaanse knauw zou ik daarom nu al zeggen: NRC geht nach Deutschland!

Sjoerd de Jong is ombudsman van NRC Handelsblad. Zijn oordeel is persoonlijk, en staat los van dat van de (hoofd)redactie. Statuten www.nrc.nl/ombudsman Reacties ombudsman@nrc.nl