Er blijven zelden nog mensen eten

Sascha Meyer schreef in haar boek De nieuwe arme hoe ze bij de Voedselbank terechtkwam. In de week dat Nederland ruzie maakt over inkomensnivellering, zoekt ze kastanjes voor de soep en maakt ze shoarma van ribkarbonades die over de datum zijn.

Donderdag 1 november

Rond het middaguur komen twee pas afgestudeerden, die voor ‘de mondiale week van de poverty’ een week lang van 95 cent per dag (de armoedegrens) moeten leven. Daar maken ze een documentaire over. Ik zet ze aan het werk. In het park rapen we tamme kastanjes die we koken en pellen. Nog wat verse sinaasappelsap (of ranja?), een knoflookje, room (of water) en bouillon erdoor. Daarna pureren met de staafmixer (erfstuk van oma). Oud brood wordt geroosterd. Aan tafel genieten we van een voedzaam armeluissoepje.

Het radioprogramma Mangiare komt langs. Ik maak een goulash. Oudste zoon was thuisgekomen met een ruim aanbod van de Voedselbank. Een paar uien, zes gerimpelde paprika’s, vleesreepjes, gepelde tomaten, tomatenpuree, paprikapoeder en een flinke lepel Turkse yoghurt. Rijst erbij. Klaar! Dochterlief wappert binnen en fietst meteen door naar haar vader. De jongens vluchten naar boven.

Vrijdag

Met de trein op weg naar een BNR-radioprogramma van Paul van Liempt. Niemand in de coupé kijkt blij. Er komen twee mannen binnen met een trompet en accordeon. Ze spelen een vrolijk deuntje. Mensen beginnen te rommelen in hun tas op zoek naar de buidel. Applaus volgt. De koffiebeker gaat langs en wordt gevuld met muntgeld.

Ik kom te vroeg aan bij BNR-radio. De plannen van Rutte en Samsom leveren veel reacties op. Onder anderen Pia Dijkstra (D66) en Manja Smits (SP) zijn in de studio. Ik stel me voor als ‘de nieuwe arme’. Terug op Utrecht Centraal staan er jongeren gehuld in lederhosen en dirndls met een bierblikje paraat. Het is 12.30. Was ist los? Das Coen und Sander Fest in de Heineken Music Hall.

Ik schuim de biologische markt op Vredenburg af. Ik geniet van het mooie pure eten: paarse broccoli en vergeten groenten. Niet bestemd voor mijn portemonnee.

Zaterdag

Om half tien ga ik spinnen op de sportschool. Als het spinnen zwaar is, blijkt later vaak dat ik verkouden word of iets onder de leden heb.

Een vriendin wil het boek terug dat ik aan mijn zus heb uitgeleend. Ik sms mijn zus dat ik het kom halen en of ik dan mag komen eten. Dat scheelt weekendboodschappen. We eten een heerlijke witvis gerold in parmaham met sla, spruitjes en patat. Tiramisu toe. Het is een heerlijke familieavond met zwager, nichtjes, dochter, zus en cavia Fleurtje. Ik heb de allerliefste zus van de hele wereld.

Zondag

Vroeg uit de veren. De zon schijnt, de normaal zo drukke straat is nog leeg. Ik loop langs de boom waar onze tweede kat doodgereden werd. Even naar vriendin N. Zij krijgt haar boek terug en ik krijg De vier inzichten van Don Miguel Ruiz mee. Dat zou de basis kunnen zijn voor onze maatschappij. Kort samengevat: wees onberispelijk in je woorden, vat niets persoonlijk op, ga niet uit van veronderstellingen en doe altijd je best. Het recept van geluk en innerlijke vrijheid. Dat hebben we nodig in een tijd waarin onze maatschappij alleen nog maar op angst gebaseerd is.

Ik moet niets van mezelf vandaag. Mijn ex komt binnenvallen. Hij zit stuk. Zijn inkomen is nul, maar hij heeft wel zijn normale vaste lasten. Met veertig euro kwam hij de afgelopen maand door. Hij had een gesprek bij de Belastingdienst. Eerst zijn administratie op orde maken en de jaaropgaves indienen. En dan? Geen idee! Het is goed dat hij komt zeggen hoe de vlag erbij hangt. Onze dochter gaat met hem mee. Ik ga lezen en mijn kapotte jeans verstellen. De kastanjebolsters verf ik knalroze. Voor in de kerstboom volgende maand.

Maandag

Even naar mijn bejaarde accountant die zijn nering aan het afronden is. Elke menselijke handeling is een financiële transactie, zegt hij. Als je besluit met de bus te gaan, kost dat geld. Als je gaat fietsen, slijten je banden, dat is dan een uitgestelde financiële transactie. Elke zeven jaar is er een financiële op- of neergang, als een soort wetmatigheid. Daar kun je op anticiperen. Je had kunnen sparen. Sparen heb ik gedaan tot mijn vijfentwintigste en nu zit ik met de gebakken peren. Er komen nieuwe uitnodigingen binnen naar aanleiding van mijn boek. Ik heb zin om te schrijven maar word steeds afgeleid.

Oudste zoon komt terug van het vakkenvullen. Hij werkt meer om zijn eigen rekeningen te betalen. Wat merkt hij van de armoe in huis? „Er is nooit chips of wat te snaaien. Dan moet je op zoek. Als de toostjes op zijn (à 29 cent per pakje), pak ik brood en als dat op is, lepel ik gewoon een pot pindakaas leeg.”

Een zak chips is goedkoper dan een pot pindakaas, bedenk ik me. Verkeerd soort zuinigheid?

Dinsdag

Ik krijg een uitnodiging van de Tilburgse SP om over mijn boek te spreken. Het debat gaat over het nieuwe regeerakkoord. Ik word geacht daar iets van te vinden als ‘nieuwe arme’.

Nog even een fotosessie tussendoor. Ik tref de eerste ‘oudere’ fotograaf die nog aan de bak is. Meestal zie je jongere fotografen, die het voor veel minder doen. Vroeger verdiende dit vak veel beter.

Oudste zoon krijgt een vriend op bezoek. Of hij mag blijven eten. In verband met de armoe blijven hier zelden nog mensen eten, deze week is een uitzondering. Ik pas me aan, het wordt shoarma in plaats van tjaptjoi. Groenten trekt deze gast niet. Ribkarbonades (over de datum) worden versneden tot shoarmavlees. Deze vriend (21 jaar, thuiswonend) werkt bij een supermarkt. Na een halfjaarcontract, heeft hij nu een jaarcontract. Als hij een vast contract krijgt, gaat hij samenwonen. Jongeren hebben ook last van de crisis. Ik vrees voor zijn vaste aanstelling.

Een heerlijk avondje pulp-tv met Britt en Ymke. Zij leven vanuit hun hart. Om half elf kijk ik Hart van Nederland. Tim is dood. Tim leefde ook vanuit zijn hart. Gepest en getreiterd. Nederland staat er bij stil en wordt wakker. Er moet een pestprotocol komen. Weer allemaal regeltjes en dan is het probleem opgelost. Opgelost?

Het regeerakkoord lijkt ook een pestakkoord. Ik kan nog niet goed overzien wat het voor mij betekent, maar steeds meer mensen worden uitgebuit en uitgesloten. Weer zoveel mensen die niet meer mee kunnen doen met ‘onze’ maatschappij, de nieuwe armoe verwelkomt hen.

Mensen hebben wezenlijke aandacht nodig, aandacht voor wie ze werkelijk zijn. De mensen die niet mogen meedoen in deze maatschappij krijgen psychische problemen. En als het te laat is, gaan we ons eens achter de oren krabben.

Woensdag

Op naar de shape-les. Onze juf is een Peruaanse die Spaans en Nederlands spreekt. Ik word blij van haar, de les eindigt met een high five.

Een aanvraag voor een debat met ROC-leerlingen over geld. Zinvol en interessant.

Ik ga een paar boodschappen doen. Een dierbare ex-collega komt eten. Ik tref buiten mijn vierjarige buurmeisje in pyjama. Ze had een slaapfeestje op school, de juf is jarig. Het is leuk om op school te slapen.

Ineens loopt alles anders. Mijn dochter verrekt met gym haar nek. Ik haal haar op. Dezelfde middag kunnen we terecht bij de fysio.

Aan het einde van de middag duik ik de keuken in om te koken. Mijn ex-collega ligt in scheiding. Ze is een dag meer gaan werken om in het huis te kunnen blijven wonen. Doordat ze meer verdient, moet ze nu meer zorgpremie gaan betalen waardoor ze er niet meer kan blijven wonen. Wat levert meer werken dan eigenlijk nog op? Daar heb je dan een kwart eeuw voor gewerkt, om financieel onafhankelijk te zijn. Levenskeuzes worden nu gemaakt op basis van de zorgpremie. Wat een lol!

Donderdag 8 november

Bij de bakker tref ik een buurtgenoot. „Hoe gaat het met je?”, vraagt ze. Ik zeg dat ik tegenwoordig bij de Voedselbank ben, op een toon alsof de melk op is. Zij is de helft van een tweeverdienersstel met drie studerende kinderen. De komende zorgpremie zorgt ervoor dat ze veel armoediger moeten gaan leven. De buitenkant lijkt een perfect plaatje, hoe anders is de werkelijkheid. ‘Join the club’, zeg ik.