De stad ligt in puin, maar de casino’s zijn weer open

De casino’s van de Amerikaanse kuststad Atlantic City werden tegen de orkaan Sandy beschermd door golfbrekers.Arme wijken hebben geen kustverdediging. Inwoners vestigen hun hoop op de herkozen president Obama, maar die heeft geen middelen.

Dominee Bill Warner ging elke avond kijken bij de boardwalk van Atlantic City. De beroemde promenade is het decor en de naamgever van de succesvolle televisieserie Boardwalk Empire. Maar de houten planken vormen ook een geliefd dak voor verslaafde daklozen. „Levensgevaarlijk in de kou. Ik heb al een paar keer iemand dood gevonden”, zegt Warner. Wie wil, mag mee naar zijn daklozenopvang.

Sinds een week zoekt hij er niet meer. De promenade is in stukken geslagen door orkaan Sandy.

De betonnen fundering staat nog in zee, de planken liggen tientallen meters verderop, versplinterd tegen de zijkant van een vervallen huis. Zo kwam de zee op 29 oktober binnen in Atlantic City, een casinostad met veertigduizend inwoners aan de Amerikaanse oostkust. In de laaggelegen woonwijk Inlet steeg het water tot schouderhoogte en belaagde het samen met de harde wind de houten huisjes. De hoger gelegen casinohotels verderop langs de kust bleven gespaard.

Aan de casinokant van de stad is anderhalve week later niets meer te zien van de storm. De elektriciteit is allang weer aangesloten, het zand is van de straten gespoten en er wordt weer gegokt. „De gemeente had het wel heel erg snel schoongemaakt”, zegt dominee Warner. „Maar geef ze eens ongelijk. Atlantic City is een mini-Las Vegas. Ze kunnen die inkomsten niet missen.” Jaarlijks trekt de stad dertig miljoen bezoekers die in de casino’s 3,3 miljard dollar besteden. De casino’s zijn complete resorts, met hotels, restaurants en amusement, bedoeld om de bezoekers binnen te houden. Als ze al naar buiten gaan, komen ze hooguit in de outletwinkels aan de rand van de stad.

De inwoners van Inlet zijn overwegend zwart en ze zijn arm. Een kwart van Atlantic City leeft onder de armoedegrens. Een week na Sandy is het zeewater uit Inlet weggestroomd. Het heeft een dikke laag zand achtergelaten. Op de trottoirs liggen bergen vermolmd huisraad. Cameron Reynolds heeft de natte vloerbedekking uit haar woonkamer losgetrokken en op straat gelegd. Ze woont al twintig jaar in het kleine houten huis, maar nog nooit kwam het water zo hoog. „Hier stond mijn bankstel, helemaal doorweekt. Dit was mijn nieuwe vrieskist, kapot. Tot deze witte rand stond het water. Kijk, mijn koelkast heb ik nog niet schoongemaakt, er zit gewoon zand in.”

Reynolds wist net als elke Amerikaan al dagenlang dat orkaan Sandy eraan kwam. Maar ze wachtte tot het laatste moment voordat ze haar huis verliet. De burgemeester van Atlantic City liet de stad niet evacueren. Dat kwam hem op kritiek te staan van Chris Christie, de gouverneur van de staat New Jersey. Christie had opgeroepen tot evacuatie, maar burgemeester Lorenzo Langford liet de bewoners naar opvangplekken in de stad gaan die al onder water stonden voordat Sandy aan land kwam.

Pas toen het water haar stoepje op stroomde waadde Reynolds met haar twee kinderen naar haar auto en reed naar haar ex-man. Daar zag ze op televisie hoe president Obama het getroffen gebied bezocht en samen met Christie een helikoptervlucht maakte, ook boven haar stad. „Wat een man is dat toch, Obama. Hij stond op als de leider, als de familieman.” Reynolds was net op tijd thuis om op 6 november op Obama te stemmen. Ze wacht op bericht van de verzekering, zonder verbittering. „Deze storm heeft iedereen gelijk gemaakt. Wie veel bezat, heeft ook veel verloren.”

Toch zijn juist de mensen in de arme wijk Inlet extra kwetsbaar, zegt dominee Warner. „Ook de mensen die verzekerd zijn, want de verzekering vergoedt niet alles.” De daklozenopvang zorgt nu behalve voor zwervers ook voor de slachtoffers van Sandy. Warner: „Vanuit het hele land komen vrachtwagens vol spullen aan, kleren en eten. We zijn gisteren bij een overstroomde latinowijk geweest waar de kinderen op blote voeten liepen.”

Warner is een overtuigd Republikein. Hij ziet in de storm en de nasleep ervan alleen maar meer reden voor zijn geloof in een kleine overheid. „Wie heeft de meeste hulpverlening gedaan na de storm? Niet de overheid. Kerken moeten voor de mensen zorgen, dat is geen taak van de overheid.”

Hij is niet de enige die er zo over denkt. Op de lokale radio wordt onafgebroken verslag gedaan van inzamelingsacties in New Jersey. De presentator is wildenthousiast over zo veel particulier initiatief en vraagt aan een verslaggever: „Zie jij daar ergens de letters F-E-M-A?” Hij doelt op de overheidsorganisatie FEMA, de rampenbestrijdingsdienst.

FEMA kwam onder vuur te liggen nadat orkaan Katrina in 2005 New Orleans trof en de overheid faalde in de hulpverlening. Ook na Sandy klinkt kritiek, maar lof is er ook voor de overheidsdienst. Tom Foley, de noodcoördinator van de gemeente Atlantic City: „We krijgen geweldige hulp van FEMA en het Rode Kruis.” Er zitten nog 172 mensen in noodopvang, maar die kunnen volgens hem ook weer snel terug naar huis.

Foley wuift elke vraag over de impact van de storm weg. „Het gaat hartstikke goed. Atlantic City is er weer helemaal bovenop. We hebben miljoenen dollars schade geleden, maar de casino’s zijn weer open.” Dominee Warner schudt zijn hoofd als hij dat hoort. Hij wijst naar zijn opvangcentrum en de rijen daklozen voor de eetzaal. „Hoe kan de storm geen gevolgen voor de stad hebben? De tijd moet uitwijzen wat dit op de lange termijn betekent voor de stad, Atlantic City zal altijd een lastige stad blijven. Er is veel glamour, en er is veel armoede.”

De afgelopen jaren zijn de verschillen tussen arm en rijk groter geworden, en niet alleen in Atlantic City. Door de crisis worstelt de Amerikaanse onderklasse met meer werkloosheid en met minder inkomsten. Obama beloofde in zijn campagne een sterkere economie en meer banen. Maar in Washington moeten Democraten en Republikeinen het voor 1 januari eerst eens worden over noodmaatregelen om greep te krijgen op de alsmaar stijgende staatsschuld. Alom wordt gewaarschuwd dat bezuinigingen en lastenverzwaring zullen leiden tot een nieuwe recessie. Dat zou voor Atlantic City betekenen: nóg minder bezoekers en minder inkomsten in het rijke casinodeel, en meer werkloosheid in de arme wijken.

Een dubbele klap in een stad waar de kloof tussen arm en rijk na de storm pijnlijk duidelijk werd. Het deel van de promenade dat onbeschadigd is gebleven loopt over duinzand langs de hotels. Die duinen hielden de zee van de hotels weg, samen met de nieuwe golfbrekers waar de stad aan werkt. Zakenmagazine Bloomberg Business schreef deze week dat de kustbescherming alleen is gebouwd om de casino’s te beschermen, niet voor de bewoners. Dominee Warner worstelt met de rol van de casino’s in Atlantic City. Onder de driehonderd daklozen die zijn organisatie opvangt, zitten mensen die door gokverslaving in de problemen zijn gekomen. Tegelijkertijd zijn het de casino’s die veel geld doneren aan zijn daklozenopvang en aan de stad.

Op het strand voor het casinohotel Showboat wordt schoongemaakt, tientallen mannen verzamelen de kapotte dakpannen die van een strandpaviljoen zijn gewaaid. Naast hen kijkt Andrew Danieli in een surfpak naar de ijzige Atlantische Oceaan. De golven zijn nog hoog van de laatste storm. „Ik werkte in de bouw, maar er is al jaren te weinig werk, dus ik was op zoek naar een nieuwe baan. Door de storm is het opeens weer druk in de bouw. Nu trek ik overdag vloerbedekking uit overstroomde huizen en werk ik ’s avonds in de Revel.” Hij wijst naar de nieuwe glazen toren achter hem, een casino, hotel en winkelcentrum in één.

Revel is net geopend, mede dankzij een belastingvoordeel van 261 miljoen dollar van de staat New Jersey. Gouverneur Christie hoopt dat het casino extra werkgelegenheid oplevert. De jonge Danieli mag er netjes in pak Hugo Boss-kleren verkopen. Hij is optimistisch over de toekomst van Atlantic City. „President Obama heeft met eigen ogen gezien wat hier is gebeurd. Ik hoop dat hij veel geld geeft, zodat we de stad beter weer kunnen opbouwen dan hij was. Dat geld moet naar alle woonwijken van de stad, om ze veiliger te maken. Atlantic City is een vreemde stad: in de casino’s kun je duizenden dollars winnen en als je een paar straten verder loopt, word je er zo van beroofd.”

Over de verwoeste promenade is hij niet rouwig. „De boardwalk was al aan een opknapbeurt toe. Nu weet ik tenminste zeker dat dat gaat gebeuren.”