Brieven zomertijd

Nachtwerk

Het gedegen artikel ‘Weg met de wekker’ over chronobiologie (Wetenschapsbijlage, 27 & 28 oktober) was helemaal ‘kairos’: precies op het moment dat het maximaal effect zou sorteren bij de lezer, namelijk in het weekeinde dat de klok weer een uur werd ingevoerd. De opmerkingen “Dat maakt het des te vreemder dat dit onderzoek naar iets wat zo fundamenteel is pas nu op gang komt” en “... we staan niet boven de evolutie” behoeven wel aanvulling.

Kees Trimbos, hoogleraar sociale psychiatrie aan de Medische Faculteit Rotterdam (voorloper van Erasmus MC waar Bert van der Horst nu werkt) toonde al begin jaren zeventig aan dat het voor mensen die ploegendienst met veel nachtwerk verrichten groot verschil maakt of ze daar in vrijheid voor kiezen dan wel door economische en maatschappelijke omstandigheden er min of meer toe gedwongen worden. Onder de titel Bruine bonen voor het ontbijt kreeg zijn onderzoek toen veel publiciteit in de media.

Dr. Hugo S. Verbrugh

Arts, Rotterdam

Zomertijd is zonnetijd

Wintertijd is niet onze zonnetijd of ‘natuurlijke’ tijd, hoe vaak dat ook beweerd wordt. Wij wonen binnen 7°30' van de nulmeridiaan. Dat betekent dat onze zonnetijd dichter bij de Londense tijd zit dan bij de Berlijnse ofwel Europese standaardtijd. Maar onze officiële tijd scheelt een uur met de Londense. Dat uur is precies het verschil tussen zomer- en wintertijd. Dus als wij zomertijd hebben, dan hebben we zonnetijd, zij het met de economisch best mogelijke benadering. Dat geldt ook voor België, Luxemburg, Frankrijk en Spanje. Voor ons is het dus maar goed dat we zeven van de twaalf maanden zomertijd hebben.

Ik zou dan ook wel willen weten hoe de grafiek van prof. Till Roenneberg [die hierboven opnieuw is afgedrukt]er uit zou zien als hij zijn steekproef had uitgevoerd met Beneluxers, Fransen of Spanjaarden.

Jan Frings

Zutphen

Korte nacht

Roenneberg zegt “dat mensen met hun slaap- en waakritme (op vrije dagen) van nature meebewegen met de zonsopkomst. In de winter gaat dat keurig, maar zodra de zomertijd wordt ingevoerd, bewegen mensen niet meer mee.” Dit wordt ‘bewezen’ met de grafiek. Ik heb daarop het volgende commentaar. Gemiddeld hebben we acht uur slaap per etmaal nodig. Is het na die acht uur buiten licht, dan staan we op, is het donker dan slapen we nog even door (op vrije dagen). Het in de zomer niet volgen van het tijdstip van zonsopkomst heeft dus niets te maken met de zomertijd, maar het het feit dat de nacht korter wordt dan onze (gemiddelde) behoefte aan slaap. Zoals sommigen goed en anderen minder goed zich kunnen aanpassen aan een geografisch tijdverschil (jetlag), zo zullen er ook verschillen zijn bij het aanpassen aan het uur tijdsverschil, twee keer per jaar, tussen zomer- en wintertijd. Het enige wat Roenneberg daarover meldt, is dat er mensen zijn die daar daar weken over doen.

Wim van der Zee

Amstelveen

Vroeger opstaan

Ik vraag me af of de heer Roenneberg heeft gedacht aan de mogelijkheid dat mensen ook in het regime van ‘normale tijd’ (zonder zomertijd) niet eerder dan tussen 7.30 en 8 uur opstaan. Ik voel me daarin gesterkt doordat ook het latere opstaan van mensen al vóór het begin van de wintertijd optreedt. Op de tweede plaats, in de ‘normale tijd’ komt in juni de zon al vóór half vijf op; wie staat er tegen die tijd al op? Juist, bijna niemand. Vervolgens, de problemen van het slaaptekort heeft met zomertijd volgens mij weinig te maken maar alles met te veel verlokkingen van televisie, uitgaansmogelijkheden en dergelijke.

Steven Weijenborg

Wageningen

Zomertijd goed voor U

De zomertijd is een godsgeschenk. Zeker, het is mooi en het is natuurlijk om met het krieken van de dag op te kunnen staan. Maar die luxe hebben de meeste werkende mensen niet: we zitten dan allang in de auto of trein. Nee, dan de zomertijd. Wat wordt ik daar elk jaar weer blij van. Wat geeft me dat een energie: als ik na een lange werkdag thuis kom, nog heerlijk een lange avond om te doen waar ik zin in heb. Lekker naar buiten, de tuin in, fietsen, wandelen. Een uur verschil betekent meer zomerplezier. Kortom, mijn extra levensvreugde weegt in veelvoud op tegen het wennen.

A. Canjels

Roermond

Stoomtrein

Door de week staan mensen vroeg op om te werken en gaan op tijd naar bed maar in het weekend schuift dit ritme zeker twee uur op. Nooit een probleem! De discussie doet mij denken aan de eerste stoomtrein. Destijds waren er mensen die beweerden dat door het aanschouwen van de snelheid en rook van een trein de koeien minder melk zouden geven.

J.M. Van Gigch

Meerkerk