BRIEVEN

Col hors catégorie

In de column ‘Col hors catégorie’ (Wetenschapsbijlage, 20 & 21 oktober) beschrijft Martijn Katan de martelgang om zijn onderzoek naar de effecten van suikerwater gepubliceerd te krijgen in het medische tijdschrift New England Journal of Medicine (NEJM). Deze vooraanstaande onderzoeker heeft waardevolle resultaten opgeschreven en is ervaren genoeg om te weten hoe dat behoort. Hoe kan het dan dat hij tot viermaal (als ik goed geteld heb) toe bereid was zijn geesteskind en pennenvrucht te veranderen, aan te passen aan de eisen van onbekenden en zelfs “gecompliceerde statistische analyses” toe te voegen. Stond hij dan niet rotsvast achter zijn eigen presentatie en conclusies, of wilde hij côute que côute zijn paper in de NEJM krijgen. In dit geval waren de kosten dat de lezer meer een artikel met opvattingen van de referenten en de redactie voorgeschoteld krijgt dan het werk van Katan en collega’s. Het schadelijke van dit soort doorgeschoten peer reviewing is dat de lezer geen zicht heeft op wat er werkelijk aan de hand was. Dat is gemakkelijk op te lossen door de oorspronkelijke en alle veranderde versies met de op- en aanmerkingen van de reviewers en hun namen plus affiliaties en belangen in een addendum van de digitale uitgave op te nemen. Dan kan iedereen ook beter begrijpen hoe lastig het is het wetenschappelijk bewijs te leveren dat je van regelmatig suikerwater drinken dikker kan worden. En mocht over een tijdje misschien het tegendeel door andere wetenschappers op grond van nieuw onderzoek worden bewezen – je weet maar nooit, voeding is ingewikkeld – dan kunnen we tenminste terugvinden waar de redactie van NEJM een steek liet vallen.

Open peer review is het logisch vervolg op open access. Als de lezer weet wie het artikel kritisch heeft beoordeeld en kennis kan nemen van het commentaar en eventuele repliek van de auteur (en als het kan graag de originele plaatjes) is dat vele malen informatiever dan de opgepoetste finale versie op glanspapier. Het veel gehoorde bezwaar dat opheffen van de anonimiteit van de reviewer zal maken dat niemand dit werk meer wil doen berust nergens op. Er zijn diverse takken van wetenschap waar open peer review al lang in gebruik is en er zijn ook medische tijdschriften waar het prima werkt.

D.W. van Bekkum .

emeritus hoogleraar, Rotterdam

Col hors catégorie (

2)

De vergelijking die Martijn Katan in zijn column beschrijft tussen het publiceren van een wetenschappelijk artikel in The New England Journal of Medicine en het rijden van de Tour de France lijkt mij als het gaat om ‘de Waarheid, de hele Waarheid en niets dan de Waarheid’ ongepast, zeker nu bewezen is dat in de Ronde van Frankrijk sterkere middelen worden gebruikt dan suikerhoudende dranken.

Gijsbert Dijker

Amsterdam

Seniorenbrein

De neuropsycholoog prof dr. André Aleman zegt in Bewegen tegen geheugenverlies (Wetenschapsbijlage 20&21 oktober) terecht dat blijven werken na je pensioen goed voor je brein is. Je blijft in beweging! Het is onlangs met echo- en CT-onderzoek aangetoond dat dit komt omdat bij bewegen de toevoer van bloed naar de hersenen toeneemt. Er is meer elektrische activiteit in de gyrus precentralis van onze hersenen, zelfs al als we onze pink bewegen. Voor deze activiteit is energie nodig, voor de hersenen is dat suiker. Deze wordt aangevoerd door het bloed. Daarom gaat dat sneller stromen bij acties.

Sinds 2010 ben ik gepensioneerd, geniet ik van de erbij horende vrijheid, ben ik blij met de autonomie over mijn eigen leven. Omdat ik weet hoe goed bewegen is, tegen dementie en Alzheimer, maar ook tegen andere ouderdomsziekten en gewone mensenkwalen, doe ik zes dagen in de week ochtendoefeningen van mijn been-, arm- en rompspieren.

Op deze manier heb ik niet meer de dwang te moeten werken, maar wel het voordeel van het heilzame werk van de toegenomen circulatie in mijn brein door het bewegen. Mijn overbuurvrouw is voorbij de tachtig. Elke dag nog loopt ze opgewekt een rondje. Elke keer als ik haar er mee complimenteer, lacht ze zich jong, lijkt ze nog geen 70.

dr. Ger H Ritsema

Oud-radioloog, Noordgouwe