Zorgplan van tafel, coalitie zoekt uitweg

Vicepremier Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) komt aan bij de ministerraad, vanochtend. Foto ANP

VVD en PvdA voeren de inkomensafhankelijke zorgpremie toch niet in. De coalitiepartijen werken aan een alternatief waarbij verkleining van de inkomensverschillen, zoals overeengekomen in het regeerakkoord, wordt bereikt via ingrepen in de inkomstenbelasting. Dit zeggen bronnen in de coalitie.

Nauwelijks twee weken na de presentatie van hun regeerakkoord zien VVD-leider Mark Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom zich genoodzaakt een van de belangrijkste onderdelen ervan aan te passen. Slechte communicatie en de daaropvolgende maatschappelijke ophef bezorgen de coalitie een slechte start.

Gisteravond voerden bewindslieden van VVD en PvdA in aanwezigheid van de fractievoorzitters Samsom (PvdA) en Halbe Zijlstra (VVD) spoedoverleg in het Torentje van premier Rutte.

Dit volgde op contacten tussen Samsom en Zijlstra de afgelopen dagen, waarin de PvdA zich bereid verklaarde mee te denken over alternatieven voor de inkomensafhankelijke zorgpremie.

Dit voorstel uit het regeerakkoord leidde de afgelopen week tot crisis binnen de VVD. Het nivellerende effect en het feit dat de maatregel geen bijdrage levert aan de bezuinigingen op de rijksbegroting, wekten de woede van de achterban van premier Rutte. Ook vinden VVD’ers het onredelijk dat hoge inkomens voor hetzelfde product (zorg) meer moeten betalen dan lage inkomens. Bij de critici voegde zich ook de fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer, Loek Hermans. Hij had „grote moeite” met de maatregel, omdat deze slecht zou zijn voor de marktwerking en de kostenbeheersing in de zorg.

Gelijktijdig bleek op diverse partijbijeenkomsten dat VVD’ers, als er toch genivelleerd moet worden, er de voorkeur aan geven dit te doen via de inkomstenbelasting.

Langs die weg zoeken VVD en PvdA nu naar een politieke oplossing. Daarom was tot gisteravond laat ook staatssecretaris Weekers (VVD, Financiën) op het ministerie van Algemene Zaken aanwezig, toen de ministers Dijsselbloem (PvdA, Financiën) en Schippers (VVD, Zorg) al waren vertrokken. Weekers is verantwoordelijk voor het belastingstelsel.

Het overleg had vanochtend nog niet tot een akkoord geleid. Vanmiddag zou worden doorgepraat over varianten om via de inkomstenbelasting de door de PvdA gewenste nivellering door te voeren. Op tafel liggen onder meer mogelijkheden om de belastingtarieven te verhogen of de belastingschijven te verkorten, alsmede andere ingrepen die de belastingdruk voor lagere inkomens verkleinen ten opzichte van hogere inkomens.

Het politieke overleg werd de afgelopen week opgehouden doordat premier Rutte tot en met woensdagavond een bezoek aan Turkije bracht. Hij keerde pas gisteren terug in het Torentje.

In beide partijen wordt benadrukt dat ze bereid blijven elkaar tegemoet te komen in hun voornaamste politieke doelstellingen. Voor de VVD is dat sanering van de overheidsfinanciën, voor de PvdA nivellering. Het komt er nu alleen nog op aan de beleidstechnische oplossingen te vinden waarin beide doelstellingen tot uiting komen, aldus bronnen bij beide partijen.

De coalitiefracties zullen ook nog moeten instemmen met deze majeure wijziging van het regeerakkoord. Zij worden dan ook op de hoogte gehouden van de voortgang van de besprekingen.

Overigens blijken er ook binnen de PvdA-senaatsfractie bedenkingen te zijn. Vandaag roept PvdA-senator Kim Putters, samen met het Utrechtse VVD-raadslid David Ikkersheim, in deze krant het kabinet op de inkomensafhankelijke zorgpremie te schrappen, met hetzelfde argument als de VVD-senaatsfractie. De auteurs pleiten ervoor inkomenspolitiek via de belastingen te bedrijven.