Vogelmoeder leert jong in het ei al een wachtwoord

In het nest van het ornaatelfje krijgt niemand zomaar te eten. Alleen kuikens die het juiste wachtwoord tsjilpen, worden gevoed. Nestindringers, zoals een koekoeksjong, fluiten het verkeerde wijsje en worden daarna genegeerd en in de steek gelaten. Dat schrijft een internationaal team van ornithologen vandaag in Current Biology. Ornaatelfjes (Malurus cyaneus) zijn kleine zangvogeltjes uit Australië. De mannetjes hebben een blauwgekleurde kop, rug en staart, vrouwtjes zijn onopvallend bruin. Bronskoekoeken leggen hun ei vaak in het nest van het ornaatelfje. Zodra het koekoeksjong uit het ei komt, wipt hij de eieren van het ornaatelfje het nest uit.

Elk ornaatelfje tsjilpt zijn unieke wachtwoord, ontdekten de onderzoekers. Bijzonder is dat kuikens dat wachtwoord leren als ze nog in het ei zitten. Na ongeveer tien dagen broeden begint een moeder haar ongeboren jongen voor te zingen. Als de eerste eieren uitkomen stopt ze weer.

Deze strategie werkt, denken de biologen, doordat koekoeksjongen geen tijd hebben het wachtwoord te leren. Ze kruipen drie dagen eerder dan het ornaatelfje uit het ei: zo hebben ze tijd de eieren van het ornaatelfje uit het nest te duwen.

De onderzoekers plaatsten luidsprekers in nestjes om te zien hoe ornaatelf-ouders reageren op de roep van een vreemd kuiken of een koekkoek. De vogels kregen er stress van: ze kamden de omgeving uit, sloegen vaker alarm en gaven hun kuikens minder te eten.

Om erachter te komen of het wijsje niet is aangeboren, wisselden ornithologen eieren uit verschillende nestjes met elkaar om, voordat de moeders begonnen te zingen. De roep van pleegmoeder en pleegkind leken meer op elkaar dan die van biologische moeder en kind.