Merkel moet niet zwichten

In Duitsland waarschuwen energiedeskundigen dat een koude winter met weinig zon en wind tot een energietekort kan leiden. Is dit de schaduwkant van zonne- en windenergie?

Grass grows between lines of solar panels in the Perovo solar park, operated by Activ Solar GmbH, a Vienna-based solar developer, in Simferepol, Ukraine, on Monday, May 21, 2012. Activ, which also owns a polysilicon factory in Ukraine, has developed four solar parks on the Crimean peninsula with a combined capacity of 215 megawatts. Photographer: Vincent Mundy/Bloomberg Bloomberg

De snelle groei van zonne- en windenergie in Duitsland is indrukwekkend. Een kwart van de stroom wordt duurzaam opgewekt, met uitschieters naar 50 procent. Een groene toekomst is niet langer een hersenschim, nee, het is een reële mogelijkheid. En het is noodzakelijk: het weer wordt steeds extremer, de noordpool smelt. Het tempo van de omschakeling ligt in Duitsland hoog en dat doet een groot beroep op alle betrokkenen om alles uit de kast te halen. Er dient bijvoorbeeld een groot Europees elektriciteitsnetwerk gebouwd te worden: het waait altijd wel ergens in Europa, maar de stroom moet dan wel getransporteerd kunnen worden.

De grote ouderwetse Duitse energiebedrijven zien de enorme omslag met lede ogen aan. Ze moesten van bondskanselier Merkel na Fukushima al hun kerncentrales sluiten. Van de duurzame opgewekte stroom hebben zij nog geen 10 procent in handen. Hier hebben burgers en boeren het heft in handen genomen.

Nu dreigen deze grote bedrijven hun elektriciteitscentrales te sluiten omdat ze menen te weinig winst te maken. Dit zou tot stroomtekorten kunnen leiden. Zo zetten ze de regering onder druk om financieel over de brug te komen. De regering-Merkel zou hier niet voor moeten zwichten, maar de bedrijven moeten verplichten de gas- en biomassacentrales (dat zijn de schoonste) open te houden.

Bangmakerij

Een Duits energietekort op windstille donkere dagen is geen schaduwkant van zonne- en windenergie, maar een groeistuip van een kind in ontwikkeling. Fossiele energie raakt op en veroorzaakt klimaatverandering. New York kreeg van orkaan Sandy een ruwe wake-up call.

Radicale vernieuwing van ons energiesysteem is daarom onvermijdelijk en urgent. Iedere vernieuwing vergt aanpassingen van de oude wereld. Energietekorten ontstaan namelijk minder snel als we de energievraag beter gaan managen: mensen en bedrijven belonen als ze met behulp van slimme apparaten en slimme elektriciteitsnetten de vraag naar elektriciteit tijdens piekuren beperken. Het zou ook helpen als Duitsland zijn hoogspanningsnetten van noord naar zuid op orde brengt. Duitse windparken in de Oostzee kunnen dan stroom leveren aan de industrie in het zuiden.

Verduurzaming van het energiesysteem vergt ook nauwe samenwerking en stroomverbindingen met buurlanden. Nederlandse aardgascentrales die nu stil staan, kunnen een tijdelijk Duits energietekort gemakkelijk opvangen. De cruciale vraag is of de gevestigde orde wil helpen om de technologische en sociale omgeving geschikt te maken voor meer hernieuwbare energie.

De keuze is simpel: meedoen aan de oplossing of bestaande belangen verdedigen met bangmakerij over het fluctuerende karakter van zonne- en windenergie. Nieuwe broertjes en zusjes van Sandy zullen niet wachten op een antwoord.

Heeft u ook een vraag? Mail naar groen@nrc.nl of twitter @GroenNRC. Foto’s Thomas Bokeloh