Kleine revolutie in de Franse economie

Opvallende ontwikkeling in Frankrijk: iedereen heeft het opeens over de noodzaak de positie van het bedrijfsleven te versterken.

Maanden van twijfel over de actiebereidheid van François Hollande gingen vooraf. De Franse economie stagneert en de werkloosheid loopt op, maar de in mei dit jaar gekozen socialistische president gaf geen krimp.

Tot deze week. Dinsdag maakte de regering bekend dat het Franse bedrijfsleven de komende jaren een belastingverlaging van in totaal 20 miljard euro tegemoet kan zien.

Voorzitter Laurence Parisot van werkgeversvereniging Medef, reageerde opgetogen. „Voor het eerst erkent de regering dat het Franse bedrijfsleven een concurrentieprobleem heeft”, zei ze tegen de Financial Times. Ze sprak van een „belangrijk moment voor onze economie”.

Maar één zwaluw maakt nog geen zomer. Blijft het hierbij of is maatregel de opmaat naar de structurele hervormingen waar vanuit Europa om gevraagd wordt?

Premier Jean-Marc Ayrault stelde dat hij het bedrijfsleven lucht wil geven. Dat is hard nodig roepen economen al jaren. Het Franse bedrijfsleven gaat gebukt onder de hoogste werkgeverslasten van Europa.

Hoe de vicieuze cirkel van lage winstmarges en beperkte investeringsmogelijkheden die daar het gevolg van is te doorbreken? En hoe de Franse industrie weer concurrerend te maken met die in omliggende landen, Duitsland in het bijzonder?

Naar goed gebruik benoemde Hollande deze zomer een gezaghebbende Fransman om hierover na te denken. Louis Gallois, oud-topman van de Franse spoorwegen en voormalig bestuursvoorzitter van het Frans-Duitse luchtvaartconcern EADS.

Er waren redenen om aan te nemen dat het maandag gepresenteerde rapport van Gallois zou worden genegeerd. De door hem aanbevolen ‘concurrentieschok’ ligt immers gevoelig bij Hollandes linkse achterban. Een lastenverlaging voor het bedrijfsleven heet daar toch al snel een ‘cadeautje voor de bazen’. Voor je het weet marcheren de bonden door de straten van Parijs.

Maar in weken voorafgaand aan de presentatie van het rapport gebeurde er iets onverwachts. Protesten uit het bedrijfsleven overstemden de dreigende taal van uiterst links. En nog opmerkelijker: plotseling voerde de economie de boventoon in het publieke debat. Een kleine revolutie. Franse politici weten: economie is geen thema waar je de handen van de kiezer voor op elkaar krijgt. Verkiezingen in Frankrijk win je met thema’s als veiligheid of identiteit, niet met een eerlijk verhaal over wat er mis is met de Franse economie.

Maar afgelopen weken beten televisiepresentatoren hun tanden avond aan avond stuk op het woord compétitivité. De alomtegenwoordigheid van het debat en de ernst waarmee dat werd gevoerd, duidt erop dat er iets is veranderd in de Franse collectieve mentaliteit.

Niet alleen lijkt de economische realiteit erin doorgedrongen, ook heeft er zich een gevoel van urgentie in genesteld. Tegen de tijd dat het rapport van Gallois werd gepresenteerd, stonden er zó veel schijnwerpers op gericht, dat Hollande het onmogelijk meer kon negeren – mocht hij dat hebben overwogen.

Alleen dat al maakte ‘Wachten op Gallois’ de moeite waard, zoals de rechtse krant Le Figaro, vrij naar Samuel Beckett, tevreden opmerkte. Gallois adviseerde 30 miljard euro te korten op de werkgeverslasten, te financieren via een verhoging van de zorgpremie.

De regering opteerde voor een belastingverlaging van 20 miljard euro voor het bedrijfsleven. Volgens Ayrault zal dat 300.000 à 400.000 banen opleveren. De helft van dit bedrag komt uit extra bezuinigingen op overheidsuitgaven, de andere helft uit een btw-verhoging. Daarmee toonde de regering lef, want als kandidaat-president beloofde Hollande de btw niet te verhogen.

Aan de door Gallois bepleitte verlaging van de werkgeverslasten waagt de regering zich niet. En hervorming van de relatief dure Franse welvaartstaat is tot volgend jaar uitgesteld.

Ook over flexibilisering van de arbeidsmarkt repte de regering deze week niet. Volgens gezaghebbende economen is dat noodzakelijk om de Franse industrie op het niveau van de Duitse terug te brengen.

Maandag kregen zij bijval van het Internationaal Monetair Fonds. Het voorziet een verdere achteruitgang van de Franse concurrentiepositie indien de arbeidsmarkt niet wordt hervormd.