Daar gaat het eerlijke verhaal

Diederik Samsom zou het toonbeeld zijn van een nieuwe, daadkrachtige en eerlijke politiek. Het bleek te mooi om waar te zijn, betoogt Rob Goossens.

Met het eerlijke verhaal kun je verkiezingen winnen. Diederik Samsom weet dat. Hij voelde aan dat Nederland klaar is met de onoprechtheid van de politiek en ging op basis van een – naar eigen zeggen – moeilijk doch eerlijk verhaal de verkiezingen in. Hij finishte nipt als tweede, maar loodste zijn partij desondanks het kabinet in. Het ‘eerlijke verhaal’ zit helaas verstopt in een volle verhuisdoos.

Sinds 2002 werd de politiek gegijzeld door de imaginaire Wil Van Het Volk en de wekelijkse peiling van Maurice de Hond. Een compromis hield in dat alle betrokken partners hun bek zouden houden over de zaken die hun het meest aan het hart gingen. Dat veranderde afgelopen voorjaar. Vanuit het niets was er het Kunduz-akkoord.

Liefst vijf partijen lieten zien dat er nog genoeg slagkracht in de politiek aanwezig was. Mark Rutte en Diederik Samsom zetten de afgelopen maanden deze lijn voort. Loze beloftes hebben ze nauwelijks gedaan. In recordtempo smeedden de partijen vervolgens een regeerakkoord. Met bewondering zag ik het van dichtbij gebeuren. Wie had dit voor mogelijk gehouden?

Het leek alsof de politiek zichzelf opnieuw had uitgevonden. Gedreven door verantwoordelijkheidsbesef werd alle onoprechtheid van de laatste jaren aan de kant gezet. De afgelopen twee weken bleek dat die gehoopte nieuwe politiek toch te mooi was om waar te zijn. D66, GroenLinks, CDA en ChristenUnie sprongen terug over hun eigen schaduw. Ze klaagden over de compromissen die PvdA en VVD sloten. Ophef over een zorgpremie waarvan niemand weet wat de precieze effecten zijn, joeg de coalitiepartijen terug in hun Haagse kramp.

Tekenend was een grote doos die begin deze week werd bezorgd in het parlement. Vroeger was de koningin opdrachtgever tijdens de formatie. Omdat we officieel niet mogen weten wat de koningin vindt, hing er altijd een zweem van geheimzinnigheid omheen. Voor het eerst nam deze keer de Tweede Kamer het initiatief. De partijen, PvdA en VVD inclusief, vonden het wel zo netjes om de geheimzinnigheid dan ook maar meteen op te heffen. Welnu, dat hebben we geweten. De transparantie kwam in een ondoordringbare doos aan in de Kamer. Wie een digitale kopie wilde, moest de stukken maar scannen. Journalisten moesten het doen met enkele scheef gekopieerde PDF-bestanden van in totaal honderden MB’s. Uit de bestandsnamen kon je nauwelijks afleiden welke informatie de bestanden bevatten. U weet: wie een speld wil verstoppen, gooit er een hooiberg overheen.

Ik hoop dat u heeft genoten van de tijdelijke oprisping aan eerlijke en daadkrachtige politici. Dat beleid wordt namelijk niet voortgezet. Het land moet geregeerd? Nee hoor, misverstand. Den Haag danst weliswaar de tango, maar Maurice de Hond geeft nog altijd de maat aan.

Hoe prettig is bij dit soort constateringen de relativering van een dichter. In de tweede regel van Wystan Hugh Audens ‘Funeral Blues’ wordt De Hond met een sappig bot de mond gesnoerd. Het gedicht beschrijft hoe de wereld stopt met draaien wanneer een politicus overlijdt. Uiteraard is er sprake van zware ironie, want politici zijn volstrekt inwisselbaar. Ik had gehoopt dat het ‘eerlijke verhaal’ een langer leven beschoren was, maar dat kunnen we helaas na een half jaar alweer ten grave dragen. Vanavond wieg ik mijzelf dan ook in slaap op de cadans van W.H. Auden. „Bring out the coffin, let the mourners come.”

Rob Goossens (21) is parlementair verslaggever en commentator voor diverse media.